است ، اين آشفتگيهايى كه الآن در مملكت هست ، اين محتاج به يك كمك همگانى است .
تربيت و تعليم همه جانبهء دانشآموزان
البته شما ، متصديان مدرسهء « علوى » ، از قرارى كه تا حالا به من گفتهاند - من خودم كارى به كار اين امور ندارم لكن از قرارى كه من شنيدم - بسيار خوب عمل كرديد . بچههاى ما را خوب تربيت كرديد . فقط يك نكته بوده است كه اشكال داشتم ، و آن نكته را از اين به بعد شما مورد نظرتان باشد ؛ و آن اينكه بچههاى ما در هر زمانى موافق آن زمان بايد تربيت بشوند .
در روايات هم هست كه بچه هاتان را تربيت كنيد به غير آن طورى كه خودتان هستيد ، « 1 » براى زمان آتيه . براى اينكه اينها در زمان آتيه بايد دست به كار مملكت و كشور بشوند . شما بچهها را از سياست ، از اين طور چيزها دور نگه نداريد . دور نگه داشتن بچهها از سياست اساس اين مىشود كه وقتى وارد در اجتماع شدند ، مثل يك آدم كورى وارد اجتماع بشوند . خود اشخاصى كه مىخواهند بعد در اين مملكت در اين كشور زندگى بكنند و مقدرات اين مملكت دستشان باشد ، آنها بايد آگاه باشند از همهء خدعههايى كه كردهاند ، از همهء كارهايى كه استعمار كرده ، از همهء عقب نگهداريهايى كه به دست اينها واقع شده ، اينها بايد به دست شما و به تعليم شما به آنها گفته بشود . آنها را وارد كنيد در مسائل روز . آنها مطلع باشند از مسائل روز . اگر خداى نخواسته در اين [ مورد ] قصور بشود يكوقت مىبينيد كه چهرههاى منحرف كه وارد در مسائل روز هستند غلبه مىكنند بر چهرهء حق كه وارد به مسائل روز نيست . تربيت و تعليمْ همه جانبه بايد باشد ؛ يعنى آن مقدارى كه كشور احتياج به آن دارد ، انسان احتياج به آن دارد ، خود شخص احتياج به آن دارد ، بايد تعليم و تربيت در آنجا به همهء ابعاد باشد .
هامش
( 1 ) - على ( ع ) مىفرمايد : «
لا تقسِروا أولادكم عَلى آدابكم ، فإِنَّهم مَخْلُوقونَ لِزَمانٍ غير زمانكم » ؛
فرزندان خويش را بر آداب خود مجبور مسازيد كه آنها براى زمانى غير عصر شما آفريده شدهاند . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 20 ، ص 267 .