غم و اندوه را در شك و خشم قرار داد " » .
شرح : جوهرى گويد : « سَخَط » بر وزن فَرَس ، و سُخْط چون قُفْل ، خلاف رضاست . و قَدْ سَخِطَ ، أي غَضِبَ فَهُوَ سَاخِطٌ « 1 » .
« القِسط » به كسر قاف ، به معنى عدل [ است ] ؛ پس عطفِ تفسيرى است .
« الرَّوحُ وَالرَّاحَةُ » به معنى واحد است . و آن استراحت است ؛ چنانچه جوهرى گويد « 2 » .
پس عطف نيز تفسيرى است . يا آنكه « رَوح » راحت قلب است ، و « راحت » استراحت بدن است ؛ چنانچه مجلسى فرمايد « 3 » .
« وَالْهَمُّ وَالحُزْنُ » جوهرى اين دو را به يك معنا داند « 4 » ، پس عطف تفسيرى نيز شود .
و مجلسى فرمايد شايد « همّ » اضطراب نفس در وقت تحصيل باشد ، و « حزن » جزع و اندوه بعد از فوت آن باشد « 5 » .
فصل در بيان معناى « ولا يَلومَهُم على ما لَمْ يُؤتِهِ اللَّه »
] قوله : «
ولا يلومهم على ما لم يؤته الله
» در اين عبارت دو احتمال دادهاند : يكى آنكه مراد آن است كه شكايت و مذمت از مردم نكند بر ترك كردن آنها اعطا به او را ؛ زيرا كه اين امرى است كه در تحت قدرت و تقديرات الهيه است و خداى تعالى روزى او نفرموده آن عطيه را ؛ و كسى كه اهل يقين است مىداند كه اين تقديرى است الهى ، پس ملامت نكند احدى را . و اين احتمال را جناب محقق فيض - رحمه اللَّه - دادهاند « 6 » ، و جناب محدّث
هامش
( 1 ) - الصحاح ، ج 3 ، ص 1130 ، مادهء « سخط » .
( 2 ) - الصحاح ، ج 1 ، ص 368 ، مادهء « روح » .
( 3 ) - مرآة العقول ، ج 7 ، ص 359 ، حديث 2 .
( 4 ) - الصحاح ، ج 5 ، ص 2061 ، مادهء « همم » .
( 5 ) - مرآة العقول ، ج 7 ، ص 359 ، حديث 2 .
( 6 ) - الوافي ، ج 4 ، ص 269 .