جز پناه به ذات مقدس حق تعالى .
بارالها ، ما معترف به تقصير و مقرّبه گناهيم ، نه يك قدمى در راه رضاى تو بر داشتيم و نه يك عبادتى و اطاعتى از روى اخلاص به جا آورديم ، تو خود با لطف عميم و رحمت واسعه با ما رفتار فرما ، و چنانچه در اين دنيا ستر عيوب ما فرمودى ، در آن عالم نيز بفرما كه در آنجا نيازمندتريم به ستر و غفران .
و در اين مقام نيز لازم است آن نكته را كه در ذيل فقرهء اولاى حديث شريف ذكر شد تذكر دهم . و آن آن است كه در ذيل اين فقره حضرت مىفرمايد : فأعمى اللّه على هذا خبره و قطع من آثار العلماء أثره . خداوند بصيرت و بينايى او را كور فرمايد و آثار او را از دفتر علما محو فرمايد . و اين نيز چه اخبار باشد و چه دعا باشد واقع شدنى است . و انسان بايد خيلى بر حذر باشد از اين عماى بصيرت و كورى باطنى كه سر منشأ جميع شقاوتها و ظلمتها و سرچشمهء تمام بدبختيها همين نابينايى قلب و كورى دل است . و همچنين محو شدن آثار از آثار علما و از كرامات و عطيّات آنها محروم ماندن ، علاوه بر خود حرمان ، ننگ و رسواييش در محضر خاصان درگاه حق در روز قيامت بيش از آن است كه به تصور ما درآيد .
فصل
و از براى صاحب فقه و عقل ، يعنى آنان كه غايت تحصيل آنها فقه در دين و ادراك حقايق است ، نيز آثار و علائمى است كه عمدهء آنها را بيان فرمودند .
يكى آنكه به واسطهء علم در قلب آنها حزن و اندوه و انكسار وارد شود . و ناچار اين انكسار و حزن براى امور زائلهء دنيّهء دنيويه نيست ، بلكه از خوف مرجع و ترس از قصور وظايف عبوديت است . و اين انكسار و حزن علاوه بر آنكه خود قلب را نورانى مىكند و صفا مىدهد ، مبدأ اصلاح نفس و منشأ قيام به وظايف عبوديت و بندگى مىشود . و نور علم آرام از دل صاحبش ببرد و دل او را به حق و دار كرامت او آشنا كند ، و از مناجات حق تعالى لذتها برد ، و شبها را به بيدارى گذراند و قيام به وظيفهء بندگى كند . چنانچه فرمايد : قد تحنّك في برنسه ، و قام اللّيل في حندسه . كه جملهء اول چنين نمايد كه كنايه از لزوم عبادت باشد .
و از علائم اين عالم ربّانى آن است كه با آنكه كاملا قيام به عبوديت كند ، باز ترسناك باشد ، و نور علم او را هدايت كند به اينكه هر چه قيام به وظايف كنى باز قاصر