قوله تعالى :
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ الْفِ شَهْر
اگر ملاحظهء صورت ظاهر ملكيّهء « ليلة القدر » را كنيم ، خيريّت آن از « الف شهر » يعنى هزار ماهى كه در آن ليلة القدر نباشد . يا « ليلة القدر » و عبادت و طاعت در آن بهتر است از هزار ماه كه اسرائيلىها حمل سلاح مىكردند و در راه خدا جهاد مىكردند . يا آن كه « ليلة القدر » بهتر است از هزار ماه سلطنت بنى اميه لعنهم اللّه ، چنانچه در روايات شريفه است . « 575 » و اگر ملاحظهء حقيقت « ليلة القدر » شود ، « الف شهر » ممكن است كنايه از جميع موجودات باشد ، به اعتبار آن كه « الف » عدد كامل است ، و مراد از « شهر » انواع است . يعنى ، بنيهء شريفهء محمّديّه كه انسان كامل است از هزار نوع كه جميع موجودات مىباشد بهتر است ، چنانچه بعضى از اهل معرفت گفته است . « 576 » و احتمال ديگرى به نظر نويسنده آمده . و آن آن است كه « ليلة القدر » اشاره باشد به مظهر اسم اعظم ، يعنى ، مرآت تامّ محمّدى صلّى اللّه عليه و آله . و « هزار شهر » عبارت باشد از مظهر اسماء ديگر . و چون از براى حق تعالى هزار [ و ] يك اسم است ، و يك اسم « مستأثر » در علم غيب است ، از اين جهت « ليلة القدر » نيز مستأثر است ، و ليلهء قدر بنيهء محمّدى نيز اسم مستأثر است . از اين جهت ، بر اسم مستأثر كسى جز ذات مقدّس رسول ختمى صلّى اللّه عليه و آله اطلاع پيدا نكند .
تنبيه عرفانى
بايد دانست كه چنانچه ولىّ كامل و نبىّ ختمى صلّى اللّه عليه و آله « ليلة
هامش
( 575 ) - بحار الانوار ، ج 94 ، ص 8 . از مجالس شيخ ، تفسير على بن إبراهيم ، ص 732 . تفسير برهان ، ج 4 ، ص 486 . كافى ( روضه ) ، ص 222 ، حديث 280 .
( 576 ) - مأخذ يافت نشد .