شريفهء 179 سورهء بقره به آن اشاره شده است ، و منظور از « جدال » در اينجا آن است كه از روى خصومت و دشمنى براى اثبات مطلبى در مقابل ديگرى به خدا سوگند ياد كند ، و بگويد : «
بَلى وَاللَّهِ . . .
؛ آرى ، به خدا سوگند كه مطلب چنين است » يا براى نفى مطلبى بگويد : «
لا وَ اللَّهِ . . .
؛ نه ، به خدا سوگند مطلب چنين نيست » و فرقى ميان عربى و فارسى و زبانهاى ديگر نمىباشد ؛ بلكه هر عبارتى كه اين مفهوم را برساند در حال احرام حرام است .
مسألهء 491 - گفتن كلمهء « لا » و « بَلى » و مرادف آن در ساير زبانها ، مثل « نه » و « آرى » در فارسى ، جدال نيست ؛ بلكه قسم خوردن براى اثبات يا ردّ مطلبى ، از روى خصومت و مخالفت جدال است .
مسألهء 492 - اگر قسم به غير « اللَّه » و خداوند باشد ، حكم جدال ندارد .
مسألهء 493 - ساير نامهاى خداوند نيز حكم لفظ جلالهء ( اللَّه ) را دارد ؛ ( بنابر احتياط واجب ) بنابر اين اگر مُحرم در مقام خصومت و مجادله براى اثبات يا نفى مطلبى در مقابل ديگرى ، به « رحمان » يا « رحيم » يا « خالق آسمان و زمين » و مانند آن قسم بخورد ، جدال محسوب مىشود .
مسألهء 494 - در مقام ضرورت قسم به لفظ جلاله ، يا ساير اسماء اللَّه ، براى شخص محرم ، جهت اثبات حقّ يا ابطال باطلى جايز است .
مسألهء 495 - در موضوع جدال سوگند دروغ و راست يكسان است ؛ ولى اگر قسم دروغ باشد ، كفّارهء آن در همان مرتبهء اوّل يك گوسفند است ، و احتياط آن است كه براى دو بار قسمِ دروغ يك گاو ، و براى سه بار يك شتر كفّاره دهد ، و اگر راست باشد ، چنانچه سه مرتبه تكرار كند كفّارهاش يك گوسفند مىباشد ؛ امّا كمتر از سه بار كفّاره ندارد ؛ هر چند در حال احرام كار خلافى كرده ، و بايد استغفار كند .
مناسك جامع حج ( فارسى ) — صفحة 153
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٣