حديث مىفرمايد : دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است . انسان داراى دو جنبه است : « روح » و « جسم » ؛ گاهى روح آزاد و گاهى در زندان است . همينطور گاهى جسم آزاد و گاهى در زندان است ، و گاهى اينها در دو جهت مخالف هم قرار مىگيرند ، يعنى جسم در زندان و روح آزاد است ، همان چيزى كه يوسف عليه السلام گفت :
« « قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِمَّا يَدْعُونَنِى إِلَيْهِ . . . » ؛ يوسف گفت : پروردگارا ! زندان نزد من محبوبتر است از آنچه اينها مرا به سوى آن مىخوانند » . « 1 » يعنى اينها مرا به چيزى دعوت مىكنند كه روح مرا به زندان مىكشد و اگر جسم من به زندان بيفتد براى من محبوبتر است . از اينجا معلوم مىشود كه چرا دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است ، دنيا جايى است كه روح مؤمن در محدوديّت قرار دارد هرچند جسم او متنعّم باشد ، زيرا جسم براى او معيار نيست .
ولى كافر عكس آن است يعنى اهل جسم و مادّه است ، دنيا براى او بهشت است و در قيامت وقتى در عذاب الهى گرفتار مىشود براى او زندان است .
از آيات قرآن استفاده مىشود كه بهشتيان گروه گروه دور هم هستند امّا دوزخيان خير ، زندانهاى انفرادى دارند و حتّى اين مقدار كه آرامش پيدا كنند و همدردى داشته باشند را هم ندارند .
بر فرض كه مؤمن در اين دنيا داراى نعمت باشد ، امّا در مقايسه با آن نعمتهاى الهى كه بعد از مرگ دارد ، زندان است . امّا كافر هر قدر در اين دنيا بيچاره باشد باز هم در مقايسه با عذاب خدا در قيامت ، بهشت او به حساب مىآيد .
نكتهء تربيتى و اخلاقى حديث اين است كه در مقابل مشكلات دنيا بايد صبور باشيم ، چون دنيا هرچه باشد زندان است و اگر مىبينيم بعضى از كفّار متنعّم هستند ، غصّه نخوريم چون بهشت آنهاست .
على عليه السلام در نهجالبلاغه دنيا را مدح مىكند . حضرت شنيد كه كسى مذمّت دنيا
هامش
( 1 ) يوسف ، آيهء 33 .