و موسى بن جعفر عليه السلام مىفرمايد : «
انَّ اللَّهَ تعالى لَيُبْغِضُ العَبدَ النَّوّامَ ، انَّ اللَّهَ تعالى لَيُبْغِضُ العَبدَ الفارِغَ
؛ خداوند بندهء پر خواب و انسان بىكار را دشمن مىدارد » . « 1 »
به اين نكته بايد توجّه داشت كه آنچه اهميّت دارد كيفيّت كار است نه كميّت آن ؛ و اين حقيقت به خوبى از آيات قرآن به دست مىآيد كه اسلام در هيچ موردى روى « زياد بودن عمل » تكيه نكرده است ، بلكه همه جا به « كيفيّت عمل » اهميّت داده است . همچنين عامل اصلى سعادت انسان سعى و تلاش است و تنها با اظهار ايمان و سخن به دست نمىآيد : « « كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ » ؛ پاداش هر انسانى در گرو اعمال خودش است » . « 2 »
« « وَأَنْ لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى » ؛ و اينكه براى انسان بهرهاى جز سعى و كوشش او نيست » . « 3 »
خداوند خطاب به پيامبرش مىفرمايد : « « فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ » ؛ پس هنگامى كه از كار مهمّى فارغ مىشوى به كار ديگرى مشغول شو » . « 4 »
هرگز بيكار نباش ، تلاش و كوشش را كنار مگذار ، پيوسته مشغول مجاهده باش و پايان كارى را آغاز كار ديگرى قرار بده . هدف آيه اين است كه پيامبر را به عنوان يك الگو و سرمشق از اشتغال به استراحت بعد از پايان يك امر مهم باز دارد ، و تلاش مستمر و پيگير را در زندگى به او گوشزد كند ، چون اصولًا بيكار بودن و فراغت كامل مايهء خستگى ، كم شدن نشاط ، تنبلى و فرسودگى و در بسيارى از مواقع مايهء فساد و تباهى و بروز انواع گناهان است . « 5 »
هامش
( 1 ) الفقيه ، ج 3 ، ص 169 .
( 2 ) مدّثر ، آيهء 38 .
( 3 ) نجم ، آيهء 39 .
( 4 ) شرح ، آيهء 7 .
( 5 ) تفسير نمونه ، ج 27 ، ص 128 .