في بِلادِكُم أفْسَدَ دِينَكُم وَأضَرَّ بآلِهَتِكُمْ
» . « 1 »
دومين آزمايش ابراهيم عليه السلام زمانى بود كه به دوران پيرى رسيد و چون همسرش سارا عقيم بود ، به پيشنهاد سارا با كنيز او هاجر ازدواج كرد و خداوند اسماعيل را به او داد . در اين زمان مأمور شد تا اسماعيل و هاجر را از فلسطين به حجاز ببرد . زمانى كه اسماعيل به نوجوانى رسيد ، آزمايش ابراهيم عليه السلام شروع شد و خداوند از او خواست كه فرزندش را قربانى كند و ابراهيم عليه السلام اسماعيل عليه السلام را به قربانگاه برد و از امتحان سربلند بيرون آمد و در نتيجه از مرتبهء نبوّت كه ابلاغ احكام است ، به مقام امامت كه اجراى احكام است ، رسيد . « « إِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَاماً » ؛ من تو را امام و پيشواى مردم قرار دادم » . « 2 »
بعضى از مفسّران در توضيح اين آيه گفتهاند : «
بَذَلَ نَفْسَهُ لِلنِّيرانِ ، وَقَلْبَهُ للرَّحمانِ وَوَلَدَهُ لِلْقُربانِ ومَالَهُ للإخْوانِ
؛ ابراهيم در راه خدا تن را به آتش و قلب را به خدا ، و فرزند را به قربانى ، و اموال را به برادران و ياران سپرد » . « 3 »
قرآن در جاى ديگر دربارهء حضرت سليمان عليه السلام مىفرمايد : « « فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرّاً عِنْدَهُ قَالَ هَذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى لِيَبْلُوَنِى أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ » ؛ و هنگامى كه ( سليمان ) آن ( تخت ) را نزد خود ثابت و پابرجا ديد گفت : اين از فضل پروردگار من است تا مرا آزمايش كند كه آيا شكر او را به جاى آوردم يا كفران مىكنم ؟ ! » . « 4 »
مطابق حديث مورد بحث عقل مردان با سه چيز آزمايش مىشود :
اوّل : مال است ؛ كسى كه به خاطر مال ، ايمان و تقوايش را از دست مىدهد ، در واقع شخصيّت خود را از دست داده و در اين امتحان مردود است ؛ چرا كه مال ابزار است و هدف نيست .
هامش
( 1 ) تفسير نمونه ، ج 13 ، ص 453 .
( 2 ) بقره ، آيهء 124 .
( 3 ) تفسير نمونه ، ج 22 ، ص 549 .
( 4 ) نمل ، آيهء 40 .