سپس از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله تقاضاى عفو كردند . حضرت اين آيه را تلاوت فرمود و از خطاى آنها درگذشت : « « لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمْ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ » ؛ امروز ملامت و توبيخى بر شما نيست ، خداوند شما را مىبخشد ؛ و او مهربانترين مهربانان است » . « 1 »
همچنين هنگامى كه سپاهيان آن حضرت مكّه را فتح كردند و خواستند وارد شهر شوند ، يكى از آنان به نام سعدبن عبّاده - كه فرماندهء سپاه بود - شعار مىداد :
« الْيَوْمَ يومُ الْمَلْحَمَه اليَومُ تُسْتَحَلُّ الْحُرَمَه
؛ امروز روز جنگ و نبرد است ، امروز زنها اسير مىشوند » .
وقتى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از اين شعار با خبر شد ، سخت بر آشفت و به على عليه السلام دستور داد پرچم را از دست سعد بگيرد و او را از مقام فرماندهى عزل كرد ، آنگاه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : «
بَلِ الْيَوْمَ يومُ الْمَرْحَمَةِ
؛ امروز روز رحمت و بخشش است » . « 2 »
در حديثى كه در كتب شيعه و سنّى در ذيل آيهء 134 سورهء آل عمران نقل شده مىخوانيم كه يكى از كنيزان امام على بن الحسين عليهما السلام به هنگامى كه آب روى دست امام مىريخت ، ظرف آب از دستش افتاد و بدن امام را مجروح ساخت ، امام عليه السلام از روى خشم سربلند كرد ، كنيز بلافاصله گفت : خداوند در قرآن مىفرمايد :
« وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ » . امام فرمود : خشم خود فرو بردم ، عرض كرد :
« وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ »
. فرمود : تو را بخشيدم خدا تو را ببخشد ، گفت :
« وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ » .
امام فرمود : تو را در راه خدا آزاد كردم . « 3 »
هامش
( 1 ) يوسف ، آيهء 92 .
( 2 ) شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد ، ج 17 ، ص 272 .
( 3 ) تفسير درّالمنثور و نورالثقلين ذيل آيهء 134 سورهء آل عمران ؛ براى مطالعهء بيشتر در زمينهء عفو به كتاب اخلاق در قرآن ، ج 3 ، تأليف آية اللَّه العظمى مكارم شيرازى مراجعه شود .