موجب افضاء شود ، چه احكامى دارد ؟ مرحوم صاحب عروه اين بحث را در ده مسأله بيان كرده ؛ ولى مرحوم امام ( ره ) همه را در يك مسأله خلاصه كرده است .
فروع مسأله :
اين مسأله داراى فروعى است :
فرع اوّل : قبل از نُه سالگى دخول به زوجه جايز نيست ( حكم تكليفى ) .
فرع دوّم : استمتاعات ديگر غير از دخول جايز است .
فرع سوّم : اگر دخولى حاصل شد ، و موجب افضاء نشد ، گناه كرده است و فقط حاكم شرع مىتواند او را تعزير كند .
فرع چهارم : در صورت افضاء ، چند حكم مترتّب مىشود :
1 - حرمت ابدى
2 - نفقهء مادام العمر ( حتّى اگر او را طلاق دهد و زن شوهر كند )
3 - ديهء افضاء ( ديهء كاملهء مرأة 500 مثقال طلا )
4 - بقاء زوجيّت و آثار مترتّب بر آن ( مانند ارث و ساير احكام تا زمانى كه او را طلاق نداده )
فرع پنجم : افضاء چيست ؟
فرع ششم : اگر بعد از نُه سالگى افضاء حاصل شد ، احكام مترتّبهء فرع چهارم را ندارد .
فروع مستحدثهء مسأله :
1 - اگر عيبِ افضاء را معالجه كنند آيا باز اين احكام جارى است ؟
2 - اگر در سنين بالاتر خوف افضاء از جلوتر بوده است ( مثلًا مرأة ضعيف الجثّة بوده ) آيا براى مرد جايز است دخول به زوجه كند ؟
3 - در چنين صورتى اگر افضاء شد ، آيا احكام افضاء را دارد ؟ ( به عبارت ديگر آيا سن نُه سالگى موضوعيّت داشته و يا نُه سالگى از باب غلبه است ؟ ) .
4 - اگر عيبى غير از افضاء پيدا كند چه حكمى دارد ؟ آيا ارش دارد ؟
5 - آيا تفاوتى بين مادون نُه سالگى و ما فوق نُه سالگى است ؟
اكنون بايد فروع مسأله را يكى يكى بررسى نمود .
فرع اوّل : دخول به زوجه قبل از اكمال نُه سالگى حرام است
ما بعداً نيز بيان مىكنيم كه اگر بعد از نُه سالگى هم خوف افضاء باشد ، بازهم حرمت دخول هست .
ان قلت : آيا سنّ نُه سالگى سنّ پائينى براى اين مسأله نيست ؟
چرا شارع ، سن را بالاتر نبرده است ؟
قلنا : اقوام از اين جهت مختلفند ، در بعضى از مناطق استعداد و آمادگى براى دخول در اين سنين حاصل مىشود و همهء مناطق را نبايد يكسان دانست .
اضف الى ذلكمعمول آن زمان اين بود كه نوجوانهاى كم سنّ و سال را با دختران كم سن و سال تزويج مىكردند ، پس اگر زوجه كم سن و سال بوده ، زوج هم كم سن و سال بوده است ، و مسئلهء خطر كمتر پيدا مىشد .
ادلّه :
1 - اجماع :
مسأله از نظر اقوال اجماعى استلا خلاف و لا كلام ، و لا اشكال انّه لا يجوز الدخول قبل تسع سنين .
مرحوم صاحب جواهر اين مسأله را متعرّض شده و بعد از بيان حكم حرمت ، مىفرمايد : اجماعاً ايضاً بقسميه « 1 » ( محصّل ، منقول ) .
شيخ طوسى مىفرمايد :
و لا يجوز للرجل ان يدخل بامرأته قبل أن يأتى لها تسع سنين فان دخل بها قبل ان يأتى لها تسع سنين ، فعابت ( هر عيبى كه پيدا كند ) كان ضامناً لعيبها و يفرّق بينهما و لا تحلّ له ابداً . « 2 »
شيخ طوسى ادّعاى اجماع نكرده است ، چون كتاب نهايه كتابى نيست كه در آن نقل اقوال شده باشد .
مرحوم نراقى نقل اجماع مىكند و مىفرمايد :
المسألة السابعة : لا يجوز الدخول بالمرأة قبل إكمالها تسع سنين ، بالاجماع المحقّق ، و المحكي مستفيضاً ( گروه كثيرى ادّعاى اجماع كردهاند ) . « 3 »
مرحوم محقّق مىفرمايد :
لا خلاف في أنّه لا يحلّ الدّخول بالزّوجة حتّى تبلغ تسع سنين . « 4 »
شهيد ثانى مىفرمايد :
لا خلاف فى تحريم وطى الانثى قبل ان تبلغ تسعاً . « 5 »
پس اجمالًا اختلافى در مسأله نيست ، بنابراين اگر اجماع را مدركى ندانستيم ، دليل است و اگر اجماع را مدركى دانستيم در اين صورت مؤيّد است .
2 - روايات :
روايات صحيحه و غير صحيحه در اين زمينه وارد شده است .
هامش
( 1 ) جواهر ، ج 29 ، ص 414 .
( 2 ) نهايه ، ص 481 .
( 3 ) مستند ، ج 16 ، ص 80 .
( 4 ) جامع المقاصد ، ج 12 ، ص 330 .
( 5 ) مسالك چاپ قديم ، ج 1 ، ص 439 و ج 7 ، ص 67 چاپ جديد .