شرح و تفسير مسئوليت سنگين دانشمندان
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكتهء بسيار مهمى در مورد فراگيرى علوم اشاره كرده ، مىفرمايد : « خداوند از افراد نادان پيمان نگرفته كه دنبال علم و دانش بروند ، مگر اين كه قبل از آن از علما و دانشمندان پيمان گرفته كه به آنها علم بياموزند » ؛ (
مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الْجَهْلِ أَنْ يَتَعَلَّمُوا حَتَّى أَخَذَ عَلَى أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُعَلِّمُوا
) . در بسيارى از كشورها در دنياى امروز تحصيل علم در حد قابل ملاحظهاى اجبارى است و چنانچه فرزندى متولد شود و مثلًا به سن شش سالگى برسد و نام او براى فراگرفتن علم در هيچ مدرسهاى نوشته نشده باشد پدر و مادر او مورد مؤاخذه قرار خواهند گرفت .
اين كار در دنياى ما كه توجه خاصى به علوم در آن مىشود چيز عجيبى نيست . مهم آن است كه حدود چهارده قرن پيش ، اسلام نه تنها فراگيرى علم را فريضه شمرده بلكه بالاتر از آن ، تعليم دادن را بر دانشمندان واجب كرده است و منطق عقل نيز همين را ايجاب مىكند . چگونه ممكن است بر افراد نادان فراگرفتن علم واجب باشد اما بر دانشمندان تعليم دادن واجب نباشد ؟
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه اشاره به دو پيمان الهى مىكند : پيمانى كه در درجهء اول است پيمانى است كه از دانشمندان گرفته كه علم خود را كتمان نكنند