در حكمت دوازدهم نيز نكتهاى شبيه همين نكتهء حكيمانه وجود داشت آنجا كه مىفرمود : «
أَعْجَزُ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ اكْتِسَابِ الْإِخْوَانِ وَ أَعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَيعَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ مِنْهُمْ
؛ عاجزترين مردم كسى است كه نتواند براى خود دوستى انتخاب كند و از او عاجزتر كسى است كه دوستانى را كه بهدست آورده است از دست بدهد » .
امام صادق عليه السلام در حديثى مىفرمايد : «
مَنْ أَكْرَمَكَ فَأَكْرِمْهُ وَ مَنِ اسْتَخَفَّ بِكَ فَأَكْرِمْ نَفْسَكَ عَنْهُ
؛ كسى كه تو را گرامى مىدارد گرامىاش بدار و كسى كه تو را سبك مىسازد خود را از او دور ساز » . « 1 »
نكته نقش دوستان در زندگى انسان
زندگى انسان - همانگونه كه بارها اشاره كردهايم - زندگى پيچيده و مملو از مشكلاتى است كه انسان به تنهايى از عهدهء حل آنها برنمىآيد و به همين دليل انسان رو به زندگى اجتماعى كرده و همهجا گروههايى از انسانها با هم زندگى مىكنند و مشكلات را به كمك يكديگر حل نمايند .
ولى اين مقدار نيز كافى نيست . هركسى نياز به دوستانى دارد كه در مشكلات به يارى او بشتابند و اين كمك متقابل سبب غلبهء بر مشكلات خواهد شد . به همين دليل در اسلام برداشتن دوست تأكيد شده است .
در آغاز اسلام نيز مسلمانان علاوه بر آنكه همه خود را برادر يكديگر مىدانستند هركدام با فرد يا افرادى عقد اخوت و پيمان برادرى بستند . اين پيمان احترام فوقالعادهاى دارد و احكامى در فقه بر آن مترتب مىشود .
اينگونه دوستان نه تنها در دنيا بلكه در آخرت نيز مىتوانند سبب نجات
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 71 ، ص 167 .