عالمان بزرگى در فنون مختلف بودند كه گرفتار انحرافاتى شدند .
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهاش انگشت روى آن شاخه از عقل گذاشته كه مايهء نجات انسان در دنيا و آخرت است و هدف اصلى از آفرينش عقل همان مىباشد .
به همين دليل در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود : «
مَا قَسَمَ اللَّهُ لِلْعِبَادِ شَيئاً أَفْضَلَ مِنَ الْعَقْل
؛ خداوند در ميان بندگانش هيچ نعمتى را مهمتر از عقل تقسيم نكرده است » . « 1 »
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : «
مَنْ كَانَ عَاقِلًا كَانَ لَهُ دِينٌ وَمَنْ كَانَ لَهُ دِينٌ دَخَلَ الْجَنَّةَ
؛ كسى كه عاقل باشد ديندار است و كسى كه ديندار باشد وارد بهشت مىشود » . « 2 »
حتى ممكن است انسان در مسير حق باشد ولى چون عقل درستى ندارد ناگهان فريب هواى نفس يا شيطان و يا انسانهاى شيطانصفت را بخورد و از راه منحرف گردد .
ازاينرو رسول خدا صلى الله عليه و آله در حديثى مىفرمايد : «
إِذَا بَلَغَكُمْ عَنْ رَجُلٍ حُسْنُ حَالٍ فَانْظُرُوا فِى حُسْنِ عَقْلِهِ فَإِنَّمَا يجَازَى بِعَقْلِهِ
؛ هنگامى كه به شما خبر برسد كه فلان شخص داراى حالت خوبى ( و در مسير اطاعت ) است ، به آن قناعت نكنيد و نگاه به خوبى عقل او كنيد چراكه جزاى اعمال به مقدار عقل است » . « 3 »
در حديث ديگرى كه در تحفالعقول آمده مىخوانيم : جمعى در حضور پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بودند . مردى نصرانى از اهل نجران كه داراى بيان خوب و وقار و هيبتى بود وارد مدينه شده بود . به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كردند : چقدر اين مرد نصرانى عاقل و هشيار است . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : چنين نگوييد . عاقل كسى
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 12 ، ح 11 .
( 2 ) . همان ، ص 11 ، ح 6 .
( 3 ) . همان ، ص 12 ، ح 9 .