شرح و تفسير هر درك عاقلانهاى روزى نجاتبخش است
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه اشاره به حكمت خداوند مىكند و اينكه هرچه را به هركس داده روى حساب و كتابى بوده است ، مىفرمايد : « خداوند هيچ نوع عقلى را در وجود كسى به وديعت ننهاده جز اينكه روزى بهوسيلهء آن وى را نجات خواهد داد » ؛ (
مَا اسْتَوْدَعَ اللَّهُ امْرَأً عَقْلًا إِلَّا اسْتَنْقَذَهُ بِهِ يَوْماً ما !
) . از تعبير امام عليه السلام استفاده مىشود كه عقل ، شاخههاى مختلفى دارد و خداوند در هر كسى شاخه يا شاخههايى از آن را به وديعت مىنهد . تعبير امام عليه السلام به « عقلا » بهصورت نكره اشاره به همين نكته است .
آرى ، بعضى عقل معاد دارند ، بعضى عقل معاش و بعضى هر دو . عقل معاد نيز شاخههاى متعددى دارد ؛ كسانى از طريق ادلهء عقلى وارد مىشوند و افرادى از طريق ادلهء نقلى كه هركدام نيز شاخههاى متعددى دارد و در عقل معاش نيز بعضى عقل صنعت دارند ، بعضى استعداد خوبى براى كشاورزى و بعضى براى امور ديگر و هركدام از اينها نيز براى خود شاخههايى دارد .
امام عليه السلام مىفرمايد : اين نقاط قوت كه نامش عقل است و خداوند در ميان بندگانش تقسيم كرده همه روى حساب است . ممكن است كسى عقل خاصى در وجودش باشد و ساليان دراز از آن استفاده نكند و گاه حتى خودش فكر كند كه اين عقل و استعداد خاص در وجود او به چه كار مىآيد ولى ناگهان جريانى در