ضمناً از اين جمله دو نكتهء ديگر نيز استفاده مىشود :
نخست اينكه گرچه سكوت نشانهء كمال انسان است و در روايات تأكيد زيادى بر آن شده ولى در مواردى سخنگفتن لازم و واجب است ، همانگونه كه پيش از اين در روايت بسيار پرمعنايى از امام سجاد عليه السلام آمد كه از آن حضرت سؤال كردند : آيا كلام افضل است يا سكوت ؟ امام عليه السلام فرمود : هر دو آفاتى دارند اگر از آفات سالم بمانند كلام از سكوت افضل است . عرض كردند : چگونه افضل است اى فرزند رسول خدا ؟ فرمود : خداوند متعال انبيا و اوصيا را به سكوت مبعوث نكرد بلكه آنها را مبعوث به كلام كرد ، هرگز بهشت را با سكوت به كسى نمىدهند و ولايت اللَّه با سكوت حاصل نمىشود ، پرهيز از آتش دوزخ با سكوت ميسر نمىگردد ، همهء اينها بهوسيلهء كلام بهدست مىآيد .
آرى من هرگز ماه را با خورشيد برابر نمىبينم ، حتى اگر بخواهى فضيلت سكوت را بيان كنى بايد با كلام ، اين فضيلت را شرح دهى در حالى كه هرگز نمىتوانى فضيلت كلام را با سكوت بيان كنى .
ديگر اينكه افرادى كه فضيلتى ندارند و نقايصى در خود مىبينند چه بهتر كه در مجالس سكوت كنند و شخصيت ناقص خود را كه در زير زبانشان نهفته است آشكار نسازند .
مرحوم صدوق در كتاب خصال سخنى از شعبى ( محدث و تابعى معروف ، متوفاى 103 ) نقل مىكند كه مىگويد : اميرمؤمنان عليه السلام نُه جمله را بهصورت ارتجالى ( بدون مقدمه ) بيان فرمود كه چشم بلاغت را درآورد و گوهرهاى حكمت و دانش را يتيم نمود و همهء مردم را حتى از رسيدن به يكى از آنها بازداشت . سه جمله در باب مناجات است و سه جمله در باب حكمت و سه جمله در باب ادب .
اما سه جملهاى كه در باب مناجات است :
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٥