شرح و تفسير عاقبت حق و باطل
از نوشتهء بلاذرى در انساب الاشراف استفاده مىشود كه اين كلام را اميرمؤمنان على عليه السلام هنگامى بيان فرمود كه عثمان تمام فرمانداران خود را از نقاط مختلف كشور اسلام گردآورى كرده بود تا دربارهء شكايات مردم از آنها صحبت كند . از اميرمؤمنان على عليه السلام نيز در اين مجلس دعوت به عمل آمد . حضرت خطاب به عثمان اين جمله را بيان فرمود : « حق ، سنگين اما گواراست و باطل ، سبك اما بلاخيز و مرگآور است » ؛ (
إِنَّ الْحَقَّ ثَقِيلٌ مَرِيءٌ ، وَ إِنَّ الْبَاطِلَ خَفِيفٌ وَبِيءٌ
) . « مرىء » به معناى گوارا و « وبىء » به معناى وباخيز است كه گاه تفسير به مرگآور مىشود .
سپس افزود : واى بر تو هرگاه كسى به تو راست بگويد عصبانى مىشوى و اما اگر دروغ بگويد راضى مىگردى : ( انك متى تصدق تسخط و متى تكذب ترض ) . « 1 » توضيح اينكه در كتاب الفتوح ابن اعثم كوفى آمده است كه گروهى از اهل شام نزد عثمان آمدند و از معاويه شكايت كردند و جمعى از خوبان كوفه نزد او آمدند و از والى او سعيد بن عاص شكايت داشتند . عثمان گفت : تا كى اينگونه شكايتها از اين دو نفر به من مىرسد ؟ حجاج بن غزيهء انصارى گفت : مردم فقط از اين دو نفر شكايت ندارند آنها از همهء عمال و فرمانداران تو شاكى
هامش
( 1 ) . الغدير ، ج 9 ، ص 71 به نقل از انساب الاشراف ، ج 5 ، ص 44 .