شرح و تفسير نخست به اصلاح خويش پرداز
امام عليه السلام در اين گفتار پرمعنا به افراد عيبجو هشدار مىدهد كه « بزرگترين عيب آن است كه آنچه خوددارى براى ديگران عيب بشمارى » ؛
( أَكْبَرُ الْعَيْبِ أَنْ تَعِيبَ مَا فِيكَ مِثْلُهُ )
. اشاره به اينكه چنين انسانى خود داراى عيبى است و آن را ناديده مىگيرد حتى ممكن است به آن افتخار كند ؛ اما هنگامى كه اين عيب را در ديگران مىبيند زبان به نكوهش مىگشايد و صاحب آن عيب را ملامت و سرزنش مىكند و گاه بر سر او فرياد مىزند . چنين انسانى گرفتار تناقض آشكارى است و در آنِ واحد چيزى را هم خوب مىداند و هم بد ، در حالى كه عدم امكان جمع بين نقيضين و ضدين حتى بر كودكان و گاه بر حيوانات هم آشكار است و اين نشانهء انحطاط فوقالعادهء فكرى كسى است كه مرتكب آن مىشود . به همين دليل امام عليه السلام آن را بزرگترين عيب شمرده است .
در گفتار حكيمانهء 349 كه به تازگى از شرح آن گذشتيم امام عليه السلام چنين كسى را احمق واقعى مىشمارد و مىفرمايد :
« وَمَنْ نَظَرَ فِى عُيوبِ النَّاسِ فَأَنْكَرَهَا ثُمَّ رَضِيهَا لِنَفْسِهِ فَذَلِكَ الْأَحْمَقُ بِعَينِهِ »
. در خطبههاى فراوانى نيز امام عليه السلام به همين نكته با تعابير ديگرى اشاره كرده است ؛ از جمله در خطبهء 140 مىفرمايد : « در عيبجويى هيچكس نسبت به