و نشانهاى از حقشناسى و قدردانى از سوى مديران جامعه تلقى شود .
ولى اين كارِ نيك و پرفايده هرگاه دستخوش افراط و تفريط گردد تبديل به ضد خواهد شد و آثار بد فراوانى خواهد داشت و اگر از حد بگذرد شكل تملق و چاپلوسى به خود مىگيرد كه از زشتترين كارهاست ؛ كارى است آميخته با دروغ و اظهار ذلت ، كارى است كه چه بسا سبب گمراهى افرادى خواهد شد كه مورد ستايش واقع مىشوند و آنها در آغاز ممكن است آن اغراقگويىها را باطل بدانند ولى كم كم آن را صحيح پندارند و گمراه شوند و اينگونه افراد اگر از مديران و رؤساى جامعه باشند آثار سوء اين حالت به مردم هم سرايت مىكند و آنها نيز زيان مىبينند و به همين دليل امام عليه السلام مىفرمايد : مدح و ستايشِ بيش از استحقاق ، تملق است ( و تمام زيانهاى آن را دربر دارد ) .
ولى اگر مدح و ثنا كمتر از استحقاق باشد ؛ يعنى گوينده نخواهد يا نتواند حق آن را به جاى آورد و يا كار مهمى را كه از طرف سر زده كمارزش بشمرد و صفات فضيلت او را كماهميت معرفى كند ، از يكى از اين دو چيز ممكن است سرچشمه بگيرد كه يكى مربوط به گوينده از نظر ذاتى است و ديگرى در ارتباطش با طرف مقابل : از نظر ذاتى آن است كه در بيان ارزش خدمات و صفات اشخاص ناتوان باشد و نتواند حق مطلب را ادا كند و در صورت دوم مانعى جلوى او را مىگيرد كه حق مطلب را ادا كند و آن ممكن است غالباً حسد و گاه كينه و عداوت و زمانى حفظ منافع مادى باشد و از همينرو امام عليه السلام مىفرمايد :
( مدح و ستايش كمتر از استحقاق ، ناشى از عجز و درماندگى و يا حسد است ) .
قرآن مجيد بارها مؤمنان و مجاهدان و افرادى را كه كارهاى مهمى انجام دادهاند ستايش مىكند .
در مورد فداكارى اميرمؤمنان على عليه السلام در « ليلة المبيت » مىفرمايد : « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ » ؛ بعضى از مردم
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 770
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٧٠