323 و قال عليه السلام وَقَدْ مَرَّ بِقَتْلَى الْخَوَارِجِ يَوْمَ النَّهْرَوَانِ : بُؤْساً لَكُمْ لَقَدْ ضَرَّكُمْ مَنْ غَرَّكُمْ ، فَقِيلَ لَهُ مَنْ غَرَّهُمْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ عليه السلام : الشَّيْطَانُ الْمُضِلُّ ، وَالْأَنْفُسُ الْأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ ، غَرَّتْهُمْ بِالْأَمَانِيِّ ، وَفَسَحَتْ لَهُمْ بِالْمَعَاصِي ، وَوَعَدَتْهُمُ الْإِظْهَارَ فَاقْتَحَمَتْ بِهِمُ النَّارَ .
امام عليه السلام روز جنگ نهروان هنگامى كه از كنار كشتگان خوارج مىگذشت فرمود :
بدا به حال شما . به يقين كسى كه شما را فريب داد به شما ضرر زد .
به امام عليه السلام عرض كردند : اى اميرمؤمنان ! چه كسى آنها را فريب داد ؟
امام عليه السلام فرمود :
شيطان گمراه كننده و نفس اماره به سوء . آنها را بهوسيلهء آرزوها فريفتند ، راه گناه را بر آنان گشودند ، نويد پيروزى به آنها دادند و آنان را به سرعت به جهنم فرستادند . « 1 »
هامش
( 1 ) . سند گفتار حكيمانه :
در كتاب مصادر آمده است كه نظير همين كلام را طبرى در تاريخ معروف خود و مسعودى در مروج الذهب