بلكه ممكن است در بعضى از اوقات براثر ترس از سرزنش مردم يا ساير خويشاوندان باشد كه چرا فلان كس به برادر نيازمندش توجهى ندارد ، بنابراين در بعضى از موارد ، كرم خويشاوندان توأم با تكلف است در حالى كه كرم كريمان چنين نيست .
تفسير ديگر اينكه كرم و سخاوت سبب عطف توجه مردم به شخص كريم مىشود و چه بسا او را حتى بيش از برادر يا پدر و مادر خود دوست مىدارند و به تعبير ديگر آن رابطهء عاطفى كه از كرم سرچشمه مىگيرد گاه قوىتر از روابط عاطفىاى است كه از خويشاوندى ناشى مىشود .
ممكن است هر دو معنا در كلام امام عليه السلام جمع باشد ، هرچند معناى اوّل مناسبتر به نظر مىرسد .
در هر صورت پيام اين كلام حكيمانه اين است كه كريمان را در كار خود تشويق مىكند ؛ از يك سو آنها را برتر از خويشاوندان مىشمارد و از سويى ديگر رابطهء عاطفى آنها را با مردم بيش از رابطه خويشاوندان با يكديگر توصيف مىنمايد و اينها همه از آثار كرم است .
دربارهء اهميت كرم و مقام كريمان روايات زيادى از معصومان عليهم السلام نقل شده است . دربارهء اهميت كرم همين بس كه يكى از صفات بارز خدا كريم بودن است و پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كرم خويش را از همه برتر مىشمرد و مىفرمود :
« أنَا أكْرَمُ الْأوَّلينَ وَالْآخِرينَ وَلا فَخْرَ ؛
من كريمترين اولين و آخرين هستم و افتخار هم نمىكنم ( زيرا آن را وظيفهء خود مىدانم ) » . « 1 »
در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود :
« إِنَّ السَّخَاءَ شَجَرَةٌ مِنْ أَشْجَارِ الْجَنَّةِ لَهَا أَغْصَانٌ مُتَدَلِّيَةٌ فِي الدُّنْيَا فَمَنْ كَانَ سَخِيّاً تَعَلَّقَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَسَاقَهُ ذَلِكَ الْغُصْنُ إِلَى الْجَنَّة ؛
سخاوت ، درختى از درختان بهشت است كه
هامش
( 1 ) . صحيح ترمذى ، ح 3610