در يك جا مىفرمايد :
« الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ ؛
ماهِ حرام ، در برابر ماهِ حرام ! ( اگر دشمنان ، احترام آن را شكستند و در آن با شما جنگيدند ، شما نيز حق داريد مقابله به مثل كنيد ) . و تمام حرامها ، ( قابلِ ) قصاص است و ( بهطور كلّى ) هركس به شما تجاوز كرد ، همانند آن بر او تعدّى كنيد ! و از خدا بپرهيزيد ( و زيادهروى ننماييد ! ) و بدانيد خدا با پرهيزكاران است ! » . « 1 »
نيز در جاى ديگر آمده است : « وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ » ؛ و در راه خدا ، با كسانى كه با شما مىجنگند ، نبرد كنيد ! و از حدّ تجاوز نكنيد ، كه خدا تعدّىكنندگان را دوست نمىدارد ! » . « 2 »
باز مىفرمايد : « وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ » ؛ و ( به هنگام نبرد ) با مشركان ، دسته جمعى پيكار كنيد ، همانگونه كه آنها دسته جمعى با شما پيكار مىكنند ؛ و بدانيد خداوند با پرهيزكاران است ! » . « 3 »
ازاينرو در مقابل اين دستورات جنگى ، دستور صلح را چنين صادر مىكند :
« وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ » ؛ و اگر تمايل به صلح نشان دهند ، تو نيز از در صلح درآى و بر خدا توكّل كن » . « 4 »
از آنچه در بالا آمد روشن مىشود هيچگونه تضادى در ميان اين دستور و دستورات مربوط به عفو و گذشت و حلم و مدارا و پاسخ گفتن سيئه با حسنه كه در قرآن مجيد و روايات اسلامى آمده وجود ندارد و هركدام اصل و قانونى است براى محدودهاى خاص ؛ آنجا كه با عفو و گذشت و جبران بدى بهوسيلهء
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 194
( 2 ) . بقره ، آيهء 190
( 3 ) . توبه ، آيهء 36
( 4 ) . انفال ، آيهء 61