شرح و تفسير سرآمد مقدّر ، حافظ انسان است !
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكتهاى اشاره مىكند كه توجه به آن انسان را در برابر حوادث سخت شجاعت مىبخشد ، مىفرمايد : « اجل و سرنوشت حتمى براى حفظ انسان كافى است » ؛
( كَفَى بِالأَجَلِ حارِساً )
. اشاره به اينكه هركس سرنوشت حتمى معينى دارد و تا آن زمان فرا نرسد جان او محفوظ است ؛ اما هنگامى كه فرمان نهايى رسيد ، هيچكس و هيچ چيز نمىتواند در برابر آن مقاومت كند .
همانگونه كه در سند اين كلام شريف ذكر كرديم ، مرحوم « صدوق » آن را در ضمن بيان ماجرايى از جنگ صفين آورده است . طبق اين روايت يكى از ياران على عليه السلام مىگويد : در روز صفين على عليه السلام در مقابل معاويه ايستاده بود و حتى شمشير خود را از نيام درنياورده بود . يكى از اصحابش عرض كرد : يا اميرالمؤمنين ! مراقب خويش باش ، ما از اين مىترسيم كه اين مرد در حملهاى غافلگيرانه شما را از پاى درآورد . امام عليه السلام فرمود : درست است كه او انسان بىدين و شقاوتمندى است ولى اجل و سرنوشت قطعى ، براى حفظ انسان كافى است . هيچكس نيست مگر اينكه فرشتگانى از سوى خدا مأمور حفظ او هستند تا در چاهى سقوط نكند يا ديوارى بر او فرود نيايد و يا مصيبت بد ديگرى دامن او را نگيرد تا اجلش فرا رسد . هنگامى كه اجل او فرا رسيد او را در مقابل