هر روز همه را همزمان روزى مىدهد . كسى كه چنين قدرتى دارد ، در مورد حساب نيز همه را در زمان واحد محاسبه مىكند .
سؤال كننده سپس سؤال ديگرى را در همين موضوع عنوان كرد و تصورش اين بود كه محاسبه كردن نياز به رويارويى دارد ، در حالى كه مردم خدا را نمىبينند ، ازاينرو سؤال كرد چگونه آنها را محاسبه مىكند در حالى كه او را نمىبينند ؟
( فَقِيلَ : كَيْفَ يُحاسِبُهُمْ وَلا يَرَوْنَهُ ؟ )
. امام عليه السلام در اينجا نيز با ذكر همان مثال سابق شنونده را قانع ساخت ، فرمود :
« همانگونه كه به همهء آنها روزى مىدهد و او را نمىبينند » ؛
( فَقالَ عليه السلام : كَمَا يَرْزُقُهُمْ وَلَا يَرَوْنَهُ )
. از آسمان و زمين براى آنها روزى مىفرستد ، درختان ميوه مىدهند ، زمينها دانههاى غذايى را پرورش مىدهند ، حيوانات شيرده شير مىدهند و خلاصه ابر و باد و مه و خورشيد و فلك دركارند و روزىِ روزىخواران را مىرسانند بىآنكه كسى رازق حقيقى را با چشم ببيند .
در قيامت نيز همينگونه است : نامههاى اعمال گشوده مىشوند و همهء انسانها در برابر ميزان عدل پروردگار قرار مىگيرند و وزن اعمال آنان و محاسبهء كارهاى تمام عمرشان ، در يك لحظه انجام مىشود . همانگونه كه قرآن مجيد در هشت آيهء مختلف قرآن فرموده است : خداوند ، « سريع الحساب » است . « إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ » ، « وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ » ، « وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ » .
در روايات اسلامى نيز مىخوانيم :
« إنَّهُ سُبْحانَهُ يُحاسِبُ جَميعَ عِبادِهِ عَلى مِقْدارِ حَلْبِ شاةٍ ؛
خداوند حساب همهء بندگان را در زمان كوتاهى بهاندازهء دوشيدن گوسفند رسيدگى مىكند » . « 1 »
در روايت ديگرى آمده است :
« إنَّ اللَّهَ تَعالى يُحاسِبُ الْخَلائِقَ كُلَّهُمْ في مِقْدارِ
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 75