قرن چهارم هجرى بازگرديم مشاهده مىكنيم كه اين روش در آن قرن شايع شده بود . از كسانى كه در آن مهارت داشتند « بديع الزمان همدانى » است كه از او نقل شده چهارصد داستان ( براى اهداف مختلف ) ابداع كرد كه پنجاه بخش از آن چاپ و منتشر شده است .
سپس مىافزايد : « هريرى ، ابو محمد قاسم بن على » نيز از كسانى است كه در اين فن مهارت داشت .
در پايان مىافزايد : ( اگر احتمال فوق را دربارهء اين كلام حكيمانه بپذيريم ) استاد اين فن در رشتههاى ادبيات عرب اميرمؤمنان على عليه السلام بوده است ، همانگونه كه استاد ساير فنون ادبى مانند نحو و بلاغت نيز وى است . « 1 »
از جمله امورى كه اين تفسير را تقويت مىكند اين است كه شبيه همين تعبير در كلام امام حسن عليه السلام نيز آمده است كه مىفرمايد : « كان لى اخ . . . » . « 2 »
* * *
هامش
( 1 ) . منهاج البراعة ، ج 21 ، ص 372
( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 237 ، ح 26