يعنى انسان به اشتباهات و خطاهاى خود واقف مىشود ؛ ولى پيوسته امروز و فردا مىكند تا فرصتها مىگذرند . يا اسباب اطاعت فراهم است ؛ ولى در استفادهء از آن تأخير مىاندازد تا فرصتها از دست مىروند .
امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
« إِيَّاكَ وَالتَّسْوِيفَ فَإِنَّهُ بَحْرٌ يَغْرَقُ فِيهِ الْهَلْكَى ؛
از تسويف بپرهيز كه دريايى است كه گروه ( زيادى ) در آن غرق مىشوند » . « 1 »
اميرمؤمنان على عليه السلام - طبق روايتى كه علامهء مجلسى رحمه الله در بحارالانوار آورده است - دربارهء گروهى از غافلان مىفرمايد :
« الشَّيْطَانُ مُوَكَّلٌ بِهِ يُزَيِّنُ لَهُ الْمَعْصِيَةَ لِيَرْكَبَهَا وَيُمَنِّيهِ التَّوْبَةَ لِيُسَوِّفَهَا ؛
شيطان بر او مسلّط شده ، معصيت را در نظرش جلوه مىدهد تا مرتكب شود و توبه را با آرزوها به تأخير مىاندازد » . « 2 »
قرآن مجيد در سورهء « نساء » در مورد وسوسههاى شيطان نسبت به گنهكاران مىگويد : « يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُوراً » ؛ شيطان به آنها وعدهها ( ى دروغين ) مىدهد و به آرزوها سرگرم مىسازد در حالى كه جز فريب و نيرنگ ، به آنها وعده نمىدهد . ( و همين امر سبب مىشود آنها توبه و بازگشت به سوى خدا را تاخير بيندازند ) » . « 3 »
در جاى ديگر از همين سوره مىفرمايد : « وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمْ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ الْآنَ » ؛ توبه براى كسانى نيست كه كارهاى بد را انجام مىدهند ، و هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا مىرسد مىگويد : الان توبه كردم ! » . « 4 »
اين همان تسويفى است كه از هواى نفس و وسوسههاى شيطان سرچشمه مىگيرد و پيوسته انسان را وادار به تاخير توبه مىكند تا مرگ او فرا رسد
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 164 ، ح 1
( 2 ) . همان ، ج 88 ، ص 337 ، ح 20
( 3 ) . نساء ، آيهء 120
( 4 ) . نساء ، آيهء 18