شرح و تفسير عالم و جاهلِ شما ، هر دو خطاكارند
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهء خود كه جنبهء گله و اظهار ناراحتى از مردم آن زمان و اطرافيانش دارد و در عين حال بر بسيارى از مردم هر عصر و زمان صادق است مىفرمايد : « ( شما چگونه جمعيتى هستيد كه ) افراد نادانتان پيوسته بر اعمال خلاف خود مىافزايند و دانشمندانتان امروز و فردا مىكنند » ؛
( جَاهِلُكُمْ مُزْدَادٌ ، وَعَالِمُكُمْ مُسَوِّفٌ )
. آنها كه نادانند براثر نداشتن بصيرت به راه خلاف افتادهاند و آنهايى كه عالم هستند گرفتار ترديد و ضعف تصميمگيرى و اراده هستند و به همين دليل جامعهء شما از درون تهى شده است .
اين در حالى است كه عالمان بايد قدوه و اسوه باشند و راه تهذيب نفس و اصلاح جامعه را به مردم نشان دهند و جاهلان نيز بايد از نور علم عالمان بهره گيرند و در مسير اصلاح خويش و جامعهء خود باشند .
همانگونه كه اشاره شد ، در كتاب تمام نهجالبلاغه اين جمله به شكل ديگرى نقل شده كه حضرت مىفرمايد :
« وَعَالِمُهُمْ مُنَافِقٌ ، وَقَارِئُهُمْ مُمَاذِقٌ ، وَجَاهِلُهُمْ مُسَوِّفٌ مُزْدَادٌ ؛
دانشمندانشان ( در آن زمان ) منافقند و قاريان قرآنشان رياكار و جاهلانشان امروز و فردا مىكنند و پيوسته بر اعمال خود مىافزايند » .
در خطبهء 233 نيز كلامى شبيه به اين بود . در بسيارى از خطب نهجالبلاغه يا