شرح و تفسير راه پايدارى علم و يقين
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهاش ، به عالمان بىعمل اشاره كرده نخست مىفرمايد : « علم خويشتن را جهل قرار ندهيد » ؛
( لَا تَجْعَلُوا عِلْمَكُمْ جَهْلًا )
. اشاره به اينكه هرچيزى آثارى دارد كه از آثار آن مىتوان آن را شناخت ، هنگامى كه اثر و خاصيت خود را از دست بدهد به منزلهء معدوم است ؛ هرچند ظاهراً وجود داشته باشد .
قرآن مجيد دربارهء انسانهايى كه چشم و گوش دارند ؛ اما آثارى كه از چشم و گوش انتظار مىرود يعنى شنيدن و عمل كردن و ديدن و عبرت گرفتن ، در كار آنها نيست ، تعبير به ناشنوا و نابينا كرده و حتى آنها را مردگان بىجانى شمرده است ، مىفرمايد : « إِنَّكَ لَاتُسْمِعُ الْمَوْتَى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ * وَمَا أَنْتَ بِهَادِى الْعُمْىِ عَنْ ضَلَالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآيَاتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُونَ » ؛ تو نمىتوانى سخن خود را به گوش مردگان برسانى و نمىتوانى صداى خود را به گوش كران برسانى در آن هنگام كه پشت مىكنند و از سخنان تو مىگريزند * و نيز نمىتوانى كوران را از گمراهىشان برهانى ؛ تو فقط مىتوانى سخن خود را به گوش كسانى برسانى كه آمادهء پذيرش ايمان به آيات ما هستند و در برابر حق تسليمند ! » . « 1 »
هامش
( 1 ) . نمل ، آيهء 80 و 81