است كه عكرمه از ابن عباس سؤال كرد : چرا عمر « حَىّ عَلى خَيْرِ الْعَمَلِ » را از اذان حذف كرد ؟ ابن عباس گفت :
« أرادَ عُمَرُ أنْ لا يَتَّكِلَ النّاسُ عَلَى الصَّلاةِ وَيَدَعُوا الْجِهادَ فَلِذلِكَ حَذَفَها مِنَ الْأذانِ »
. « 1 »
شوكانى در نيل الاوطار از كتاب الاحكام نقل مىكند :
« قَدْ صَحَّ لَنا أنَّ حَىّ عَلى خَيْرِ الْعَمَلِ كانَتْ عَلى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يُؤَذَّنُ بِها وَلَمْ تُطْرَحْ إلّافي زَمَنِ عُمَرِ ؛
در روايت صحيح ثابت شده است كه « حَىّ عَلى خَيْرِ الْعَمَلِ » در زمان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بود و آن را در اذان مىگفتند ؛ ولى در زمان عمر آن را حذف كردند » . « 2 »
سپس در زمان عثمان ، بدعتهاى عجيبتر ديگرى گذاشته شد كه از آن جمله تقسيم بيتالمال و مقامهاى حساس حكومت اسلامى در ميان خويشاوندان او و وابستگان به او بود كه همين مطلب سبب شد داد و فرياد مردم به اعتراض بلند شود ؛ اعتراضى كه سرانجام منجر به قتل او شد .
امثال اين بدعتها كه در كتب مشروحهء كلاميه آمده ، فراوان است . اميرمؤمنان على عليه السلام مىخواست پس از استقرار حكومت ، تمام اين بدعتها را حذف كند و سنتهاى عصر رسولاللَّه صلى الله عليه و آله را زنده نمايد ؛ ولى متأسفانه مشكلات داخلى كشور اسلام و جنگها اجازه نداد و اين افتخار بزرگ از مسلمانان سلب شد .
* * *
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 81 ، ص 140 ، ح 34 . رجوع شود به الغدير ، ج 6 ، ص 301
( 2 ) . نيل الاوطار ، ج 2 ، ص 19