شرح و تفسير عاقل كيست ؟
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به وصف عاقل مىپردازد به اين صورت كه خدمتش عرض شد : عاقل را براى ما توصيف كن . فرمود : عاقل كسى است كه هر چيز را در جاى خود قرار مىدهد . گفته شد : جاهل را توصيف بفرما . فرمود :
توصيف كردم » ؛
( وَ قِيلَ لَهُ صِفْ لَنَا الْعَاقِلَ فَقال عليه السلام : هُوَ الَّذِي يَضَعُ الشَّيْءَ مَوَاضِعَهُ فَقِيلَ : فَصِفْ لَنَا الْجَاهِلَ ، فَقَالَ : قَدْ فَعَلْتُ )
. مرحوم سيد رضى در ذيل اين كلام مىگويد : « منظور امام عليه السلام اين است كه جاهل كسى است كه هرچيزى را در جاى خود قرار نمىدهد ، بنابراين ترك وصف جاهل خود صفت او محسوب مىشود ، زيرا بر خلاف وصف عاقل است » ؛
( قالَ الرَّضِيُ يَعْني أنَّ الْجاهِلَ هُوَ الَّذي لا يَضَعُ الشَّيْءَ مَواضِعَهُ فَكانَ تَرْكُ صِفَتِهِ صَفَةٌ لَهُ إذْ كانَ بِخَلافِ وَصْفِ الْعاقِلِ )
. امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه در عبارتى كوتاه و پرمعنا در واقع تمام اوصاف عاقل و جاهل را خلاصه كرده است ؛ عاقل كسى است كه دربارهء هرچيز مىانديشد و محل مناسب آن را بررسى مىكند و سپس آن را در محل مناسب قرار مىدهد ؛ مثلًا اگر رئيس اداره يا رئيس حكومت است شايستگىهاى افراد را در نظر مىگيرد و هر كدام را در محل لايق خود قرار مىدهد يا اگر مىخواهد مثلًا سخنرانى كند ، مطالب را چنان تنظيم مىكند كه مقدمه در جايگاه خود ، شرح