شرح و تفسير تفاوت صفات مردان و زنان
امام عليه السلام در اين كلام پربار به نكاتى از تفاوت فضايل اخلاقى در زن و مرد اشاره كرده مىفرمايد : « خصلتهاى نيك زنان ، خصلتهاى بد مردان است ( اين خصلتها عبارتند از : ) تكبر و ترس و بخل ( زيرا ) هنگامى كه زن متكبر باشد بيگانه را به خود راه نمىدهد و اگر بخيل باشد مال خود و همسرش را حفظ مىكند و اگر ترسو باشد از هر چيزى كه ممكن است به آبرو و عفت او صدمه بزند مىترسد ( و از آن فاصله مىگيرد ) » ؛
( خِيَارُ خِصَالِ النِّسَاءِ شِرَارُ خِصَالِ الرِّجَالِ : الزَّهْوُ ، وَالْجُبْنُ ، وَالْبُخْلُ ؛ فَإِذَا كَانَتِ الْمَرْأَةُ مَزْهُوَّةً « 1 » لَمْ تُمَكِّنْ مِنْ نَفْسِهَا ،
وَإِذَا كَانَتْ بَخِيلَةً حَفِظَتْ مَالَهَا وَمَالَ بَعْلِهَا ، وَإِذَا كَانَتْ جَبَانَةً فَرِقَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يَعْرِضُ لَهَا )
. « خيار » به معناى بهترينها و « شرار » به معناى بدترينهاست . « زَهْو » به معناى تكبر و « فَرِقَت » از ريشهء « فَرَقَ » بر وزن « ورق » به معناى ترس است .
آنچه امام عليه السلام در اين كلام نورانى فرموده امورى براى حفظ عفت زن و دور نگه داشتن او از تعرض مردان آلوده و كثيف و حفظ جايگاه او در خانواده است .
روشن است اگر زن در برابر مردان بيگانه تواضع و فروتنى كند ممكن است در او طمع ورزند ، همچنين اگر به اصطلاح نترس باشد و به جاهاى خطرناك و يا
هامش
( 1 ) . در نسخهء علامهء مجلسى از نهجالبلاغه « ذاتَ زَهْوٍ » آمده است . ( بحارالانوار ، ج 100 ، ص 238 ، ح 42 ) .