و محبت را به جاى آن بنشاند افراد زيادى به سوى او جذب مىشوند در حالى كه اگر خشن و انعطافناپذير باشد ، نزديكترين بستگان و خويشاوندان و دوستان نيز از او فاصله مىگيرند . اين معنا در قرآن مجيد - همانگونه كه قبلًا نيز اشاره شده - دربارهء پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله به صورت الگو بيان شده است . در آيهء 159 سورهء « آل عمران » مىخوانيم : « فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ » ؛ به سبب رحمت الهى در برابر مؤمنان ، نرم و مهربان شدى ! و اگر خشن و سنگدل بودى ، از اطراف تو پراكنده مىشدند » .
جاذبهء اخلاقى پيغمبر اكرم و ائمهء هدى عليهم السلام مصداق روشنى از اين گفتار حكيمانه است . در حديثى دربارهء پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« كانَ أكْرَمُ النّاسِ وَألْيَنُ النّاسِ ضَحّاكاً بَسّاماً
؛ پيامبر صلى الله عليه و آله كريمترين و نرمخوترين مردم ، بسيار خندهرو و متبسم بود » . « 1 »
در نامهء امام عليه السلام به محمد بن ابى بكر آمده است :
« وَأَلِنْ لَهُمْ جَانِبَكَ وَابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَكَ
؛ در برابر آنها متواضع باش و با چهرهء گشاده مردم را ملاقات كن » .
در حديث ديگرى از رسول اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« ألا أُخْبِرُكُمْ بِمَنْ تَحْرِمُ عَلَيْهِ النّارُ غَداً
؛ آيا به شما خبر دهم چه كسى آتش دوزخ در فرداى قيامت بر او حرام است ؟ » .
عرض كردند : آرى يا رسول الله .
فرمود :
« الْهَيّنُ الْقَريبُ اللَّيّنُ السَّهْلُ
؛ كسى كه آسان مىگيرد و به مردم نزديك و نرمخوست و سختگيرى نمىكند » . « 2 »
اگر حُسن خلق در احاديث سرچشمهء فراوانى روزى معرفى شده ، يا سبب عمران و آبادى شهرها و فزونى عمرها دانسته شده به همين دليل است كه انسان
هامش
( 1 ) . كنزالعمّال ، ج 7 ، ص 222 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 51 ، ح 4 .