شرح و تفسير راه تحصيل بردبارى
امام عليه السلام در اين كلام نورانى كه در واقع تكميلى است براى كلام حكيمانهء گذشته اشاره به نكتهء ديگرى دربارهء حلم و بردبارى مىكند و مىفرمايد : « اگر حليم و بردبار نيستى خود را به بردبارى وادار كن ( و همانند حليمان عمل نما ) زيرا كمتر شده است كسى خود را شبيه قومى كند و سرانجام از آنان نشود » ؛
( إِنْ لَمْ تَكُنْ حَلِيماً فَتَحَلَّمْ ؛ فَإِنَّهُ قَلَّ مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ إِلَّا أَوْشَكَ أَنْ يَكُونَ مِنْهُمْ )
. كلام حكيمانهء پيشين دربارهء بعضى از آثار مهم حلم بود و امام عليه السلام در اين كلام ، راه رسيدن به اين خلق از اخلاق فضيله را بيان مىكند كه چون افرادى داراى اين صفت نيستند خود را وادار به آن كنند ؛ مثلًا حادثهء خشمآورى واقع مىشود و انسان عصبانى مىگردد و از درون مىجوشد و مىخروشد ؛ ولى خودش را كنترل كند و قيافهاى همچون حليمان و بردباران به خود بگيرد . اين كار در نخستين بار ممكن است بسيار مشكل باشد ولى هرچه تكرار شود آسانتر مىگردد تا زمانى كه انسان به آن عادت مىكند و تبديل به حالت و سپس تبديل به ملكه مىشود .
البته تمام صفات فضيله را مىتوان از اين راه به دست آورد ؛ مثلًا علماى اخلاق دربارهء افراد جبان و ترسو مىگويند : خود را در ميدانهاى ترسناك وارد كند و شجاعت را بر خويش تحميل نمايد . پس از مدتى عادت مىكند و ملكهء