149 و قال عليه السلام هَلَكَ امْرُؤٌ لَمْ يَعْرِفْ قَدْرَهُ .
امام عليه السلام فرمود :
آن كس كه قدر خود را نشناسد هلاك مىشود . « 1 »
هامش
( 1 ) . سند گفتار حكيمانه :
مرحوم خطيب در كتاب مصادر نهجالبلاغه از شيخ صدوق در كتاب خصال چنين نقل مىكند كه عامر شعبى - از علماى معروف اهل سنت كه او را از تابعين و فقهاى معروفشان شمردند - ( وفات او در سال 104 هجرى واقع شده است ) مىگويد اميرمؤمنان على عليه السلام نه جمله ارتجالًا ( بدون مطالعه قبلى ) بيان فرمود كه چشم بلاغت را خيره ساخت و گوهرهاى حكمت را كم ارزش نمود و همه را از رسيدن به يكى از آنها باز داشت . سه جمله در مناجات است و سه جمله از آنها در حكمت و سه جمله در ادب . اما آن سه جمله اى كه در مناجات وارد شده اين است كه فرمود : « كَفَى بِي عِزّاً أَنْ أَكُونَ لَكَ عَبْداً » و « كَفَى بِي فَخْراً أَنْ تَكُونَ لِي رَبّاً » و « أَنْتَ كَمَا أُحِبُّ فَاجْعَلْنِي كَمَا تُحِبُّ ؛ اين عزت براى من بس است كه بنده تو باشم و اين افتخار براى من كافى است كه تو پروردگار من باشى تو آنگونه هستى كه من دوست دارم و مرا چنان قرار ده كه تو دوست دارى » .
سه جملهاى كه در حكمت از آن حضرت نقل شده اين است : « قِيمَةُ كُلِّ امْرِئٍ مَا يُحْسِنُهُ » و « مَا هَلَكَ امْرُؤٌ عَرَفَ قَدْرَهُ » و « الْمَرْءُ مَخْبُوٌّ تَحْتَ لِسَانِهِ ؛ ارزش هر كس به اندازهء كارى است كه به خوبى از عهدهء آن بر مى آيد و آن كس كه قدر و مقام خود را بشناسد هرگز هلاك نمى شود و انسان در زير زبانش نهفته شده است » .
اما آن سه جمله نقل شده در ادب اين است : « امْنُنْ عَلَى مَنْ شِئْتَ تَكُنْ أَمِيرَهُ » و « احْتَجْ إِلَى مَنْ شِئْتَ تَكُنْ أَسِيرَهُ » و « اسْتَغْنِ عَمَّنْ شِئْتَ تَكُنْ نَظِيرَهُ ؛ به هر كس مى خواهى نعمت ببخش تا اميرش باشى