شرح و تفسير يكى از طُرُق آسايش
امام عليه السلام در اين كلام نورانى اشاره به واقعيتى دربارهء آسايش خانوادهها مىكند و مىفرمايد : « كمى عائله يكى از دو آسايش است » ؛
( قِلَّةُ الْعِيَالِ أَحَدُ الْيَسَارَيْنِ )
. انسان در دو حالت از نظر زندگى مادى در آسايش است : نخست اين كه مال و درآمد فراوانى داشته باشد كه جوابگوى عائلهء او باشد ، هرچند عائلهاش سنگين به نظر رسد و راه ديگر اين كه اگر درآمد او اندك است افراد خانواده او نيز كم باشند تا به زحمت نيفتد . اين در واقع تسلى خاطر براى كسانى است كه فرزندان كمى دارند و از كمى فرزندان رنج مىبرند مثل اينكه در ميان مردم معمول است كه اگر كسى خانهء كوچكى داشته باشد به او مىگويند غمگين نباش مشكلات تو كمتر است ؛ هر كه بامش بيش برفش بيشتر .
اين سخن شبيه چيزى است كه در كتاب « ادب الكتاب » آمده است كه مىگويد :
« الْقَلُم أحَدُ اللِّسانَيْنِ وَالْعَمُّ أحَدُ الْأَبَوَيْنِ وَقِلَّةُ الْعِيالِ أَحَدُ الْيَسارَيْنِ وَالْقَناعَةُ أحَدُ الرِّزْقَيْنِ وَالْهَجْرُ أَحَدُ الْفِراقَيْنِ وَالْيَأْسُ أَحَدُ النَّجْحَيْنِ
؛ قلم يكى از دو زبان و عمو يكى از دو پدر و كمى عيال يكى از دو آسايش و قناعت يكى از دو روزى و قهر كردن يكى از دو فراق و مأيوس شدن يكى از دو پيروزى است » . « 1 »
در اينكه آيا اين سخن امام عليه السلام تشويقى بر تحديد نسل به هنگام محدود بودن
هامش
( 1 ) . مصادر نهجالبلاغه ، ج 4 ، ص 122 .