درآمدهاست يا نه اختلاف نظر است .
بعضى معتقدند كه اين كلام حكيمانه ناظر به مسئلهء تحديد نسل است و جامعهء اسلامى را دعوت مىكند كه در صورت كمبودها ، مواليد را كنترل كنند مبادا به زحمت بيفتند ، در حالى كه جمعى ديگر عقيده دارند اين جمله چنين مفهومى را ندارد ، بلكه تنها بيان واقعيت است و تسلى خاطرى است براى كسانى كه فرزندان كمى دارند و از آن رنج مىبرند . درست مثل اينكه هرگاه كسى مركبى نداشته باشد به او مىگويند : نداشتن مركب سبب آسودگى از هزينههاى مختلف آن است .
نكته : آيا تحديد نسل صحيح است ؟
انسان مخصوصاً در دنياى كنونى چهار نياز مهم دارد : نياز به تغذيه ، لباس و مسكن ، نياز به امور بهداشتى ، نياز به كار و نياز به تحصيل علم و دانش .
بديهى است كه اگر اين نيازها برآورده نشود فقر و بيكارى و بيمارى و جهل و بىسوادى بنيان جامعه را متزلزل مىكند به همين دليل محاسبه مىكنند كه منابع جامعه چند نفر را مىتواند به طور صحيح تغذيه كند و مراكز تحصيلى براى درس خواندن چه تعدادى كافى است ، درمان و بهداشت و اشتغال به كار براى چه گروهى آماده است تا بر اساس آن آهنگ رشد جمعيت را همگام بسازند .
به تعبير ديگر افزايش كميت هميشه موجب قدرت جامعه نيست بلكه گروه كمترِ داراى كيفيت بالا قدرتمند مىشوند ، بنابراين كشورهايى در دنيا هست كه جمعيت آنها كم است ؛ ولى بسيار قدرتمندند و به عكس كشورهاى پر جمعيتى را مىبينيم كه ضعيف و ناتواناند .
در مقابل اين تفكر ، تفكر ديگرى است و آن اينكه گروهى مىگويند : ما در