شرح و تفسير دوست واقعى
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه اشاره به بعضى از شرايط مهم دوستى كرده مىفرمايد : « دوست انسان ، دوست نخواهد بود مگر اينكه برادر خود را در سه حالت فراموش نكند : به هنگامى كه دنيا به او پشت مىكند و در زمانى كه غايب است و پس از مرگش » ؛
( لَا يَكُونُ الصَّدِيقُ صَدِيقاً حَتَّى يَحْفَظَ أَخَاهُ فِي ثَلَاثٍ : فِي نَكْبَتِهِ ، وَغَيْبَتِهِ ، وَوَفَاتِهِ )
. شك نيست كه انسان در زندگى خود نيازمند به دوستانى است كه در مشكلات به او كمك كنند و در زمان راحتى مونس انسان باشند ، زيرا روح اجتماعى انسان از يك سو و نيازهاى گستردهاى كه دارد و به تنهايى قادر به رسيدن به آنها نيست از سوى ديگر ايجاب مىكند كه يارانى براى خود انتخاب كند ؛ ولى اين ياران مختلفاند ؛ گروهى مانند تاجرانند كه دائماً انتظار دارند در مقابل خدمتى ، خدمتى به آنان شود و طبيعى است كه هر وقت از دوست خود بهرهاى نداشته باشند او را براى هميشه رها مىكنند .
گروه ديگرى هستند كه گرچه در برابر هر خدمت انتظار خدمتى دارند ؛ ولى خدمات پيشين را فراموش نمىكنند و به پاس آنها دوست خود را در مشكلات يارى مىدهند ؛ اما هنگامى كه تصور مىكنند پاداش خدمتهاى پيشين او را دادهاند رهايش مىسازند .