شرح و تفسير همهء معدودها محدودند !
اين گفتار حكيمانه هرچند با حكمت پيشين در يك عبارت ذكر نشده ؛ ولى در واقع مكمل آن است . نخست مىفرمايد : « هرچيز كه شمرده مىشود سرانجام پايان مىگيرد » ؛
( كُلُّ مَعْدُودٍ مُنْقَضٍ )
. اين اشاره به قانون كلى فلسفى است كه هرچيز تحت عدد در آيد محدود است و هرچه محدود است پايان پذير است و از آنجا كه عمر انسانها تحت عدد قرار مىگيرند ؛ مثلا مىگوييم : عمر شصت ساله ، يا هشتاد ساله . مفهومش اين است كه هر ساعتى كه بر انسان مىگذرد تدريجا از آن كاسته مىشود و اين سرمايه به سرعت رو به فنا مىرود و مهم اين است كه گذشتن و كاستن آن در اختيار ما نيست چه بخواهيم ، چه نخواهيم به سرعت در حال عبور است .
آنگاه در ادامه مىفرمايد : « و آنچه مورد انتظار است سرانجام فرا مىرسد » ؛
( وَكُلُّ مُتَوَقَّعٍ آتٍ )
. منظور از « متوقَّع » امورى است كه به طور قطع مىدانيم در آينده رخ مىدهد ؛ مانند مرگ و پايان زندگى و قيام قيامت . اشاره به اينكه كسى كه به اين امور آگاه است بايد توجه داشته باشد كه روزى مرگ دامان او را مىگيرد و روزى در دادگاه عدل الهى حضور مىيابد .
به همين دليل در تفسير آيهء شريفهء « وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقينُ » يقين را به