و دست نياز به سوى اينگونه افراد دراز نكند .
در حديثى از پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه امير مؤمنان در محضرش عرضه داشت : خداوندا مرا به احدى از خلقت نيازمند نكن . رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : اى على ! اين سخن را مگو ، زيرا هر انسانى نيازمند به ديگران است . امير مؤمنان عرض كرد : اى رسول خدا ! چگونه بگويم فرمود بگو :
« قُلْ اللَّهُمَّ لَا تُحْوِجْنِي إِلَى شِرَارِ خَلْقِكَ ؛
خدايا مرا به انسانهاى شرور نيازمند مكن » . على عليه السلام عرض كرد :
« يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَنْ شِرَارُ خَلْقِهِ ؛
شرار خلق كيانند ؟ » فرمود :
« الَّذِينَ إِذَا أَعْطَوْا مَنُّوا وَإِذَا مَنُّوا عَابُوا ؛
كسانى كه اگر چيزى ببخشند منت مىگذارند و هنگامى كه منت مىگذارند بر انسان عيب مىگيرند » . « 1 »
آرى شرار خلق و به تعبير امير مؤمنان ، نااهلان ممكن است نياز مادى انسان را بر طرف سازند ولى صدمات روحانى و معنوى به وى وارد كنند كه تحمل آن بسيار سخت و سنگين است . گاه به منت گذاردن اكتفا نمىكنند بلكه عيبها بر انسان مىگيرند كه فلان كس ضعيف و ناتوان و بىعرضه و حقير است ، ازاينرو به ما نيازمند شده است .
در روايات اسلامى حاجت خواستن از تازه به دوران رسيدهها نهى شده است كه قطعاً با منت و ذلت همراه است ؛ در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه به يكى از يارانش فرمود :
« تُدْخِلُ يَدَكَ فِي فَمِ التِّنِّينِ إِلَى الْمِرْفَقِ خَيْرٌ لَكَ مِنْ طَلَبِ الْحَوَائِجِ إِلَى مَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَكَانَ ؛
دست خود را تا مرفق در دهان اژدها كنى براى تو بهتر از آن است كه حاجت از كسى بطلبى كه چيزى نداشته و سپس به نوايى رسيده است » . « 2 »
اينگونه اشخاص اگر چيزى به انسان بدهند سرمايهء گرانبهاترى را از بين
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 5 ، ص 263 ، ح 2 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 248 .