شرح و تفسير دو شاخهء مهم صبر
امام در اين گفتار حكيمانه ، صبر و شكيبايى را بر دو گونه تقسيم مىكند .
مىفرمايد : « صبر بر دو قسم است صبر در برابر انجام كار خوبى كه دوست ندارى و صبر بر ترك كار بدى كه دوست دارى » ؛
( الصَّبْرُ صَبْرَانِ : صَبْرٌ عَلَى مَا تَكْرَهُ ، وَصَبْرٌ عَمَّا تُحِبُّ )
. در واقع نوع اول اشاره به صبر در برابر مشكلات عبادت است و نوع دوم اشاره به شكيبايى در مقابل ترك معصيت و آنچه بعضى از شارحان گفتهاند : نوع اول از نوع دوم سختتر است ، گفتار صحيحى به نظر نمىرسد ، زيرا موارد ، كاملًا مختلف است ؛ گاه مورد اول مهمتر است و گاه مورد دوم تا اطاعت چه اطاعتى باشد و معصيت چه معصيتى .
نيز آنچه بعضى ديگر از آنان گفتهاند كه صبر در اين دو مورد از دو مقوله و دو ماهيت است آن هم به نظر درست نمىآيد ، زيرا صبر به معناى كف نفس و خويشتندارى و مقاومت در برابر مشكلات است ؛ گاه مشكل انجام طاعتى است و گاه مشكل ترك معصيتى .
بر اين پايه پيمودن راه حق و رسيدن به مقام قرب پروردگار و حتى رسيدن به اهداف و مقامات مادى در دنيا راه صاف و هموارى نيست . در اين راه سنگلاخها ، گردنههاى صعب العبور ، پرتگاهها و حيوانات درنده و دزدان