شرح و تفسير حملههاى خطرناك
امام عليه السلام در اين كلام حكمتآميزش به يكى از تفاوتهاى ميان افراد با شخصيت و بزرگوار و افراد پست و بىارزش اشاره مىكند و مىفرمايد : « بترسيد از حملهء افراد با شخصيت به هنگام نياز و گرسنگى و از حملهء افراد پست به هنگام سيرى » ؛
( احْذَرُوا صَوْلَةَ الْكَرِيمِ إِذَا جَاعَ ، وَاللَّئِيمِ إِذَا شَبِعَ )
. در اينكه منظور از گرسنگى و سيرى در اين عبارت حكيمانه معناى كنايى آن مراد است يا معناى حقيقى در ميان مفسران نهجالبلاغه گفت و گو است ؛ جمعى گرسنگى را كنايه از هرگونه نياز و يا تحت فشار و ظلم واقع شدن دانستهاند بدين ترتيب معناى جمله چنين مىشود : افراد بزرگوار و با شخصيت تنها هنگامى دست به حمله مىزنند كه به آنها ستم شود و يا نياز مبرم براى ادامهء حيات پيدا كنند كه در اين صورت براى گرفتن حق خود و دفاع در مقابل ظالمان غيرت آنها به جوش مىآيد و حملهء جانانهاى مىكنند ؛ ولى لئيمان هنگامى كه به نوايى برسند و بر مراد خويش سوار گردند طغيان مىكنند و افراد بىگناه را مورد حمله قرار مىدهند همچون حيوانات درندهاى كه پس از سيرى ، مست مىشوند .
در حالى كه بعضى ديگر معتقدند « جُوع » در اينجا به همان معناى حقيقى يعنى گرسنگى است و « شَبَع » به معناى سيرى است و آن را اشاره به اين نكته مىدانند كه افراد شجاع و با شخصيت پيش از رفتن به ميدان نبرد كمتر غذا