خود را بر تو گسترش خواهد داد و ثواب اطاعتش را براى تو قرار مىدهد » ؛
( ثُمَّ احْتَمِلِ الْخُرْقَ « 1 » مِنْهُمْ وَالْعِيَّ « 2 » ، وَنَحِّ « 3 » عَنْهُمُ الضِّيقَ وَالْأَنَفَ « 4 » يَبْسُطِ اللَّهُ عَلَيْكَ بِذَلِكَ
أَكْنَافَ رَحْمَتِهِ ، وَيُوجِبْ لَكَ ثَوَابَ طَاعَتِهِ )
. در نهايت مىفرمايد : « آنچه مىبخشى به گونه اى ببخش كه گوارا ( و بى منت باشد ) و آنگاه كه ( به هر علت ) از بخشش خوددارى مىكنى آن را با لطف و معذرتخواهى همراه ساز » ؛
( وَأَعْطِ مَا أَعْطَيْتَ هَنِيئاً ، وَامْنَعْ فِي إِجْمَالٍ « 5 »
وَإِعْذَارٍ « 6 » )
. قرآن مجيد نيز در اين زمينه دستور صريحى دارد گاه خداوند به پيامبرش خطاب مىكند و مىفرمايد : « « وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَّهُمْ قَوْلًا مَيْسُوراً » ؛ و هر گاه از آنان [ مستمندان ] روى برتابى و انتظار رحمت ( و نعمت ) پرودگارت را داشته باشى ( تا توانايى يا بى و به آنها كمك كنى ) با گفتار نرم و آميخته با لطف با آنان سخن بگو » . « 7 »
و در جاى ديگر عموم مردم را مخاطب ساخته مىفرمايد : « « قَوْلٌ مَّعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً » ؛ گفتار پسنديده ( در برابر نيازمندان ) و عفو ( و گذشت از تندخويى آنها ) از صدقهاى كه آزارى به دنبال آن باشد بهتر است » . « 8 »
امام عليه السلام به اين ترتيب تمام ظرافتهاى مربوط به چنان مجلسى را بيان فرموده
هامش
( 1 ) . « خُرْق » به معناى سختگيرى در برابر « رفق » كه به معناى مدارا كردن است
( 2 ) . « عِىّ » ( با كسر عين ) به معناى كند زبانى است و « عَىّ » بر وزن « حىّ » معناى وصفى دارد ؛ يعنى كند زبان
( 3 ) . « نحّ » فعل امر از باب تفعيل و از ريشهء « تنحيه » به معناى دور كردن و زائل كردن گرفته شده است
( 4 ) . « الأنَف » يعنى خوددارى از كارى بر اثر استكبار و خودبرتربينى است
( 5 ) . « اجْمال » به معناى لطف و مدارا كردن است
( 6 ) . « اعذار » به معناى معذرت خواهى نمودن است
( 7 ) . اسراء ، آيهء 28
( 8 ) . بقره ، آيهء 263