وحشتم مىشود » ؛
( لَا يَزِيدُنِي كَثْرَةُ النَّاسِ حَوْلِي عِزَّةً ، وَلَا تَفَرُّقُهُمْ عَنِّي وَحْشَةً ) .
شعارى است آميخته با شعور و معرفت بسيار و برگرفته از آيات شريفهء قرآن :
« أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ » « 1 » و يا « وَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ » « 2 » و امثال آن و نشان مىدهد كه اولياى الهى و مردان بزرگ الهى با تكيه بر پروردگار هرگز از انبوه مخالفان وحشت نمىكردند و از كثرت موافقان مغرور نمىشدند . اگر همهء مسلمانان اين سخن بزرگ امام عليه السلام را شعار خويش سازند به يقين در برابر هجمهء سياسى و نظامى و فرهنگى غرب ، حالت انفعالى به خود راه نمىدهند و سرانجام در تمام اين جبههها پيروز خواهند شد .
سپس امام عليه السلام در گفتارى پرمعنا و كوبنده ، برادرش را خطاب كرده مىفرمايد :
« ( برادر ) هرگز گمان مبر كه فرزند پدرت - هرچند مردم او را رها كنند - از در تضرع و خشوع ( در برابر دشمن ) در آيد يا در برابر ظلم و ستم سستى به خرج دهد يا زمام خويش را به دست هر كس بسپارد و يا به اين و آن سوارى دهد » ؛
( وَلَا تَحْسَبَنَّ ابْنَ أَبِيكَ - وَلَوْ أَسْلَمَهُ النَّاسُ - مُتَضَرِّعاً مُتَخَشِّعاً ، وَلَا مُقِرّاً لِلضَّيْمِ « 3 »
وَاهِناً ، وَلَا سَلِسَ « 4 » الزِّمَامِ لِلْقَائِدِ ، وَلَا وَطِيءَ « 5 » الظَّهْرِ لِلرَّاكِبِ الْمُتَقَعِّدِ ) .
اين عبارت چهارگانه كه امام عليه السلام بيان فرموده مراحل مختلف تسليم در مقابل دشمن را بيان مىدارد كه هر يك از ديگرى بدتر است ؛ نخست اينكه در برابر دشمن به تضرع و خشوع و تقاضا بنشيند و ديگر اينكه از قدرت دشمن بهراسد و سستى كند و تسليم شود و سوم اينكه افزون بر تسليم ، زمام خود را به دست او بسپارد كه تا هر جا خاطر خواه اوست ببرد و سرانجام اينكه پشت خود را خم
هامش
( 1 ) . زمر ، آيهء 36 .
( 2 ) . مائده ، آيهء 44 .
( 3 ) . « ضيم » به معناى ظلم و ستم و مصدر آن نيز بر همين وزن است كه به معناى ظلم كردن و قهر و غلبه نمودناست .
( 4 ) . « سلس » به معناى مطيع و منقاد و گاه به معناى سهل و آسان مىآيد .
( 5 ) . « وطىء » صفت مشبهه است و به معناى نرم و ملايم و تسليم است .