شرح و تفسير خود و مردم را به هلاكت نيفكن !
آنچه را مرحوم سيّد رضى در اينجا آورده بخشى از نامهاى است كه امام عليه السلام به معاويه مىنويسد و در آغاز آن - طبق نقل مورخ معروف مدائنى - او را نصيحت مىكند كه فريب دنياى زودگذر را نخورد ، تقوا را پيشه كند و بداند خداوند در كمينگاه ظالمان است ، دنيا به زودى به او پشت مىكند و وضع فعلى او مايهء حسرتش خواهد شد ، مراقب باشد كه در سنين بالاى عمر است و به پايان زندگيش نزديك مىشود . كارى كند كه و بال او در قيامت نشود .
آنگاه به سراغ اين مطلب مىرود كه او افزون بر گمراه كردن خويش ، مسئوليت گمراهى گروهى را نيز بر دوش مىكشد . همانگونه كه سيّد رضى آورده ، حضرت در ابتدا مىفرمايد : « ( اى معاويه ) گروه بسيارى از مردم را به هلاكت افكندى و با گمراهى خويش آنها را فريفتى و در امواج درياى ( فتنه و فسادِ ) خود انداختى به گونهاى كه تاريكىها آنها را فرا گرفت و امواج شبهات آنان را به تلاطم افكند » ؛
( وَأَرْدَيْتَ « 1 » جِيلًا « 2 » مِنَ النَّاسِ كَثِيراً ؛ خَدَعْتَهُمْ بِغَيِّكَ ،
وَأَلْقَيْتَهُمْ فِي مَوْجِ بَحْرِكَ ، تَغْشَاهُمُ الظُّلُمَاتُ ، وَتَتَلَاطَمُ بِهِمُ الشُّبُهَاتُ ) .
اشاره به اينكه او گناه گروه عظيمى را كه فريب داده بر دوش مىكشد و بايد در قيامت پاسخگوى آن باشد .
تعبير به
« مَوْجِ بحر »
تعبير لطيفى است كه حوادث بحرانى معمولًا به آن تشبيه مىشود ؛ حوادثى كه مقاومت در مقابل آن بسيار سخت و سنگين است ، زيرا امواج كوهپيكر دريا انسانها را همچون پر كاه با خود مىبرد و گاه به زير آب مىكشد و همه جا در نظرشان تاريك و ظلمانى مىشود .
هامش
( 1 ) . « ارديت » از ريشهء « ارداء » به معناى هلاك كردن است .
( 2 ) . « جيل » به معناى گروه و صنف و جمعيّت و نسل است .