نكتهها
1 . عمرو بن عاص در جاهليت و اسلام
دانشمند معروف مصرى « محمد عبده » در شرح نهجالبلاغهء خود در آغاز اين نامه مىنويسد : يكى از امور اسف انگيز زمان و در عين حال از شوخىهاى دوران اين است كه عمرو بن عاص همان كسى است كه قريش او را به سوى نجاشى پادشاه حبشه فرستادند تا از او بخواهد جعفر بن ابىطالب و مهاجران و گروهى از مهاجران مسلمين را كه با او بودند به آنها تحويل دهد تا به مكّه باز گردانند و قريش دربارهء آنها حكم كند ( و مجازات نمايد ) . همين شخص ( عمرو بن عاص ) كسى است كه در صفين به نبرد در برابر على بن ابىطالب عليه السلام پرداخت ؛ يعنى با همان روحيهاى كه با فرزند نخستين ابوطالب ( جعفر ) مبارزه كرد با همان روحيه با فرزند دوم او ( على عليه السلام ) به جنگ پرداخت ! اين يكى از مسائل اندوهناك اسلامى است كه همان اشخاصى كه در آغاز ظهور اسلام با آن به مبارزه برخاستند ، پس از پيروزى اسلام لباس دين بر تن كردند و باز به مبارزه برخاستند .
اين دانشمند مصرى سپس اضافه مىكند كه عمرو عاص به هدفش رسيد و سرزمين مصر بهطور خالص در اختيار او قرار گرفت . اكنون بد نيست چهرهاى از چهرههاى حكومت او در مصر را مشاهده كنيم .
آنگاه از مقريزى مورخ معروف قرن نهم نقل مىكند كه عمرو عاص بعد از خود هفتاد بهار دينار - هر بهار به اندازهء يك پوست گاو بود - به ارث گذاشت .
اين است سرنوشت اسلام و مسلمين كه هفتاد انبان بزرگ سكهء طلا از قوت ملت مظلوم اسلام و ارزاق آنها غارت مىشود و يك والى آن را از خود به ارث مىگذارد . « 1 »
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء عبده ، اوّل نامهء مورد بحث .