لَهُ كَسَابِقَتِي الَّتِي لَا يُدْلِي « 1 » أَحَدٌ بِمِثْلِهَا ) .
بعضى چنين پنداشتهاند كه اين جمله اشاره به اين است كه مردم ، آن حضرت را با معاويه مقايسه كردهاند در حالى كه منظور امام عليه السلام اين نيست . نظر امام عليه السلام در واقع به نامهء معاويه است كه خلفاى سه گانهء پيشين را در نامهاش مطرح كرده و فضيلت آنان را به رخ امام عليه السلام كشيده است و گر نه معاويه در نامهاش هيچ اشارهاى به سوابق خود در اسلام ننموده ، زيرا اصولًا سوابقى نداشت و اگر هم داشت ، سابقهاى جز سوء او و خاندان ابوسفيان دشمن شمارهء يك اسلام نبود .
به هر حال امام عليه السلام از مردم روزگار و از جمله معاويه ابراز شگفتى مىكند كه چگونه او را با خلفاى پيشين مقايسه مىكنند . اين سخن در واقع هماهنگ با چيزى است كه در خطبهء شقشقيه آمده است كه مىفرمايد : « مَتَى اعْتَرَضَ الرَّيْبُ فِيَّ مَعَ الْأَوَّلِ مِنْهُمْ حَتَّى صِرْتُ أُقْرَنُ إِلَى هَذِهِ النَّظَائِر ؛ چه زمانى در مورد مقايسهء من با خليفهء اوّل و برترى من بر او شك و ترديد واقع شد تا بخواهند مرا قرين اين اشخاص ( اعضاى شوراى معروف عمر براى خلافت بعد از او ) قرار دهند » .
گويا كسانى كه سخن مولا را در اينجا ناظر به مقايسهء با معاويه دانستهاند تحت تأثير جملهء ديگرى از كلام حضرت در جاى ديگر واقع شدهاند .
ولى اگر به اين نكته دقت شود كه نامهء امام عليه السلام در پاسخ به نامهء معاويه است و در نامهء معاويه سخن از برترى خلفاى پيشين بوده است ، روشن مىشود كه منظور امام عليه السلام همان است كه ما در بالا گفتيم .
سپس در ادامهء همين سخن امام عليه السلام با كنايهاى رساتر از تصريح چنين مىفرمايد :
« مگر اينكه كسى ادعاى فضايلى براى آنها كند كه من از آن فضايل آگاه نيستم و
هامش
( 1 ) . « لا يدلى » از ريشهء « ادلاء » به معناى ابراز داشتن و اعلان كردن است . گفته مىشود : « ادلى برأيه » يعنى رأى خود را ابراز داشت . اين واژه در اصل از مادهء « دلو » گرفته شده و هنگامى كه به باب افعال مىرود به معناى افكندن و فرستادن دلو به چاه براى كشيدن آب است . سپس به هر گونه ابراز نظر كردن اطلاق شده است .