231 و من خطبة له عليه السّلام خطبها بذي قار و هو متوجّه إلى البصرة ، ذكرها الواقدي في كتاب « الجمل » :
از خطبههاى امام عليه السّلام است كه در « ذىقار » « 1 » هنگام حركت به سوى بصره ايراد فرمود . « واقدى » « 2 » اين خطبه را در كتاب الجمل آورده است . « 3 »
خطبه در يك نگاه
آغاز خطبه به خوبى نشان مىدهد كه آنچه در بالا آمد بخشى از خطبهء مشروحترى بوده است كه امام عليه السّلام در سرزمين ذىقار ايراد فرمود و بعيد به نظر نمىرسد كه اين خطبه دنبالهء خطبهء 104 باشد كه آن هم به نظر مىرسد ادامهء
هامش
( 1 ) . « ذىقار » نام محلّى است در نزديكى بصره كه جنگ اعراب و ايران پيش از اسلام در همانجا اتفاق افتاد .
( 2 ) . محمّد بن عمر واقدى از مفسّران و مورّخان قرن دوم هجرى و متوفاى سال 207 هجرى است .
( 3 ) . سند خطبه :
با اينكه مرحوم سيّد رضى اين خطبه را از كتاب جمل واقدى نقل كرده است صاحب مصادر نهج البلاغه اضافه مىكند كه ابن عبد ربّه مالكى در كتاب عقد الفريد و مرحوم مفيد در كتاب ارشاد نيز اين خطبه را قبل از سيّد رضى نقل كردهاند . ابن ابى الحديد نيز اين خطبه را به طور مشروحترى در جاى ديگرى ( ج 1 ، ص 309 ، ذيل خطبهء 22 ) آورده است . ( مصادر نهج البلاغه ، ج 3 ، ص 176 ) .