قريب به آن رايج شده ، در واقع برگرفته از تعبيراتى در قرآن مجيد است ، آنجا كه مىفرمايد : «
« يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ »
؛ اى انسان تو با تلاش و رنج بسوى پروردگارت پيش مىروى و سرانجام او را ملاقات خواهى كرد » . « 1 »
آيات توبه مانند «
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً »
؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، به سوى خدا بازگرديد ، بازگشتى خالص » . « 2 » ( با توجّه به اينكه توبه در اصل به معناى بازگشت است ) و آيهء شريفهء «
« إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
؛ ما از آن خدا هستيم و بسوى او باز مىگرديم » . « 3 »
در واقع روح انسان همانند غوّاصى است كه به عالم ماده آمده و همراه جسم مادّى شده ، تا در اعماق درياى اين جهان فرورود و گوهرهاى گرانبهايى را از آنجا با خود حمل كرده و بيرون آورد .
غوّاصان ، گاه جسم سنگينى را به پاى خود مىبندند تا آنها را به عمق دريا فرو برد هنگامى كه كاوشهاى خود را از انجام دادند ، آن جسم را از پاى خود گشوده و به سطح آب باز مىگردند . خوشبخت و سعادتمند كسانى كه بدانند گوهرهاى گرانبها كجاست .
هدف از اين سير و سلوك الى اللّه كه با خودسازى و تهذيب نفس و توبه و انابه و رياضات مشروع شروع مىشود ، همان عبور از نفس اماره به سوى نفس لوامه و از آنجا به سوى نفس مطمئنّه و رسيدن به مقام پرافتخار راضية مرضيه است . عبورى كه در نهايت به مكاشفاتى منتهى مىشود و پردهها از برابر چشم انسان برداشته مىگردد و همانگونه كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله دربارهء جوان سعادتمندى كه صبحگاهان در صف نماز جماعت با آن حضرت ملاقات كرد و آثار عبادت
هامش
( 1 ) . انشقاق ، آيهء 6 .
( 2 ) . تحريم ، آيهء 8 .
( 3 ) . بقره ، آيهء 156 .