قد قادتهم أزمّة الحين « 1 » ، و استغلقت على أفئدتهم أقفال الرّين « 2 » ) .
امام عليه السّلام با چند تشبيه گويا وضع مردم را در عصر جاهليّت كاملا ترسيم فرموده است ؛ گاه آنها را به كسى تشبيه مىكند كه در گرداب وحشتناكى افتاده و پيوسته فرياد مىكشد و كمك مىطلبد ، و گاه به حيواناتى تشبيه كرده كه زمام آنها به دست افراد فاسد و مفسدى است كه آنان را به سوى پرتگاه مىكشند ، و گاه دلهاى آنها را شبيه مخزنى مىداند كه قفل محكمى بر در آن خورده و هيچ علم و دانش و آگاهى و فضيلتى وارد آن نمىشود .
به راستى تا انسان به وضع مردمى كه در عصر جاهليّت مىزيستند از نظر فكرى و عقيدتى و اخلاقى و اجتماعى و سياسى آگاه نشود ، به عظمت مقام پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله و دعوت او آشنا نخواهد شد ، به همين دليل امام در خطبههاى متعددى از نهج البلاغه با تعبيرهاى بسيار گويا وضع آن زمان را براى نسلهايى كه آن عصر را درك نكرده بودند و يا درك كرده و به فراموشى سپرده بودند ، يادآور مىشود از جمله :
در خطبهء دوم مىفرمايد : « أرسله بالدّين المشهور . . . و النّاس في فتن انجزم فيها جعل الدّين . . . » .
در خطبهء 26 مىفرمايد : « إنّ اللّه بعث محمّدا . . . و أنتم معشر العرب فى شرّ دين و في شرّ دار . . . » .
در خطبهء 59 مىفرمايد : « بعثه و النّاس ضلّال فى حيرة و حاطبون فى فتنة . . . » . و
هامش
- فراگير اطلاق شده است .
( 1 ) . « حين » ( با فتح حاء ) به معناى مرگ و هلاكت است و به معناى غم و اندوه شديد كه انسان را تا سرحدّ مرگ پيش مىبرد نيز استعمال شده است و حين ( با كسر حاء ) به معناى زمان است . در خطبهء بالا با فتح حاء مىباشد .
( 2 ) . « رين » ( با فتح راء ) در اصل به معناى زنگارى است كه روى اشياى مختلف مىنشيند . در فارسى آن را زنگ و زنگار مىگويند و معمولا نشانهء پوسيدن و ضايع شدن آن فلز يا از بين رفتن شفافيّت و درخشندگى آن است .