( فارعوا عباد اللّه ما برعايته يفوز فائزكم ، و بإضاعته يخسر مبطلكم « 1 » ) .
روشن است كه اين تعبير گوياى امام ، اشاره به تقوا و عمل صالح است كه رعايت آن سبب رستگارى و پشت كردن به آن سبب زيان و خسران است . همانگونه كه در قرآن مجيد مىفرمايد : «
« وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَخْشَ اللَّهَ وَ يَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ »
هركس خدا و پيامبرش را اطاعت كند و از خدا بترسد و از مخالفت فرمانش بپرهيزد آنها رستگاران واقعى هستند » . « 2 »
در ادامه اين سخن ، از كوتاهى عمر انسان و عدم اعتماد به بقاى عمر و ابهام حاكم بر لحظه تحقق موت سخن مىگويد و همه را به شتاب براى اندوختن اعمال صالح دعوت مىكند و مىفرمايد : « با اعمال صالح بر مرگ خود پيشى بگيريد ، زيرا شما در گرو كارهايى هستيد كه از پيش فرستادهايد و به سبب اعمالى كه در گذشته انجام دادهايد جزا داده مىشويد » ؛ ( و بادروا آجالكم بأعمالكم ؛ فإنّكم مرتهنون بما أسلفتم ، و مدينون « 3 » بما قدّمتم ) .
چه تعبير زيبايى است ( تعبير به رهن و دين ) نسبت به گناهان پيشين ؛ گويى گناهان به صورت وامى به گردن انسان مىافتد و همهء وجود ، به منزله رهن در برابر اين وام گروگان است كه تا توبه نكند و با اعمال صالح جبران ننمايد همچنان گرفتار آن است .
قرآن مجيد مىفرمايد : «
« كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ »
هركس گرو اعمال خويش است » . « 4 »
در حديث معروف نبوى ( خطبهء شعبانيه دربارهء اهميّت ماه مبارك رمضان ) مىخوانيم : « أيّها النّاس إنّ أنفسكم مرهونة بأعمالكم ففكّوها باستغفاركم ؛ اى مردم
هامش
( 1 ) . « مبطل » از ريشهء « بطلان » به معناى بيهودهگرا و كسى است كه در صدد ابطال حق است .
( 2 ) . نور ، آيهء 52 .
( 3 ) . « مدينون » از ريشهء « دين » به معناى جزا گرفتن است و « مدينون » به كسانى گفته مىشود كه به سبب كارى كه انجام داده به آنها جزا داده مىشود .
( 4 ) . مدثر ، آيهء 38 .