جمعى از شارحان نهج البلاغه در اين جا رواياتى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل كردهاند كه فرمود : « تمام آن چه در اقوام پيشين و يهود و نصارا واقع شد ، براى شما نيز رخ خواهد داد » . « 1 » ولى علاوه بر اشكالى كه در اسناد اين روايات است ، تطبيق آن بر واقعيت نيز خالى از اشكال نيست و به فرض كه چنين رواياتى صحيح باشد ، مىتوان آن را حمل بر غالب نمود . اشاره به اين كه بسيارى از حوادث تلخ و ناگوارى كه براى اقوام پيشين روى داد براى شما مسلمانها نيز رخ مىدهد و تاريخ همچنان تكرار مىگردد ؛ زيرا وجود اسباب مشابه ، مسبّبهاى مشابه را مىطلبد .
* * *
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، جلد 9 ، صفحهء 286 ؛ منهاج البراعة ، جلد 10 ، صفحهء 83 .